Soru arşivi yükleniyor…
Sorular yükleniyor…
Sınav ve konu sorularıyla çalış. Cevabını kontrol et, zorlandığın soruları kaydet ve yeniden çöz.
258 sorunun metninde arama yapabilirsin.
Diğer 3 görselli soruları kendi sayfalarında çözebilirsin.
Kendi cevabını düşün, sonra yayımlanmış cevapla karşılaştır. Değerlendirmeyi sen yaparsın.
İlerleme yükleniyor…
Çeşitli milletlerin şiirlerinde ahengi sağlamak amacıyla hecelerin sayı ya da niteliklerini esas alan birtakım ölçülerin kullanıldığı bilinmektedir. Türk şiirinde de biri hece ölçüsü (=hece vezni), diğeri de aruz ölçüsü (=aruz vezni) olmak üzere iki ölçü kullanılmıştır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Hece ölçüsü şiirin bütün mısralarındaki hece sayısının eşitliği esasına dayanır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Aruz ölçüsü de açık (=kısa) ve kapalı (=uzun) olarak nitelenen hecelerin bir şiirin bütün mısralarında aynı düzen içerisinde tekrarlanması esasına dayanır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Gerek hece, gerekse aruz ölçüsünün görevi şiirde ritmi sağlamaktır. Bu ölçüler aracılığıyla düzenli ses oluşumları elde edilerek şiire müzik ögesi katılır. Ölçü dışında kafiye, vurgu, mısralardaki durak yerleri ve ses tekrarları da şiirde ahengi sağlayan ögelerdendir. Aruz genellikle klâsik dönem Türk şiirinde, hece ise halk şiirinde kullanılmıştır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Arap şiirinde aruz veznini bir esasa bağlayan el-Halîl b. Ahmed el-Ferahidî (öl. 791)’dir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Aruz, Arap edebiyatında doğmuş ve oradan Fars ve Türk edebiyatlarına ve diğer İslamî edebiyatlara geçmiş bir şiir ölçüsüdür. Arap şiirinde aruz veznini bir esasa bağlayan el-Halîl b. Ahmed el-Ferahidî (öl. 791)’dir. Ondan önce de Araplar aruzu, kuralları belirlenmemiş bir âhenk sistemi olarak şiirde kullanmış ve uygulama yoluyla öğretmişlerdir. Ancak Halil’in çalışmaları sonucunda bu uygulamalar ve dağınık bilgiler bir esasa bağlanmış ve aruz bir bilim dalı olarak Arap edebiyatındaki yerini almıştır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Arap aruzu İran edebiyatına geçtiğinde birtakım değişikliklere uğramıştır. Bu değişikliklerden en önemlisi Arap aruzundaki bazı bahir(<bahr)lerin kullanılmaması ve birtakım yeni bahirlerin ilave edilmesidir. Bir diğer önemli değişiklik de Arap nazmına göre İran aruzunda tef’ile sayısının, buna bağlı olarak mısra uzunluğunun daha da artmasıdır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Türkler aruz veznini doğrudan Arap edebiyatından değil, İran edebiyatından almışlardır. Dolayısıyla İran edebiyatında yapılan değişiklikler de Türk aruzuna yansımıştır. Ancak İran şiirinde kullanılan bütün bahirler Türk şiirine olduğu gibi aktarılmamış; İran edebiyatında kullanılan bazı vezinler Türk şiirinde neredeyse hiç kullanılmamıştır. Fakat İran aruzu ile Türk aruzu arasındaki fark, Arap şiiri ile İran şiiri arasındaki farka göre çok daha azdır. Bundan dolayı Türk aruzunun pek az değişiklikle İran aruzunu izlediğini söylemek mümkündür. Türkler Aruzla şiir yazmaya başladıklarında hece veznine yakın aruz vezinlerini tercih etmişlerdir. İslamî dönem Türk edebiyatının ilk büyük şaheseri olan Kutadgu Bilig’in 11’li hece veznine yakın bir bahirden alınmış bir vezinle yazılması bunun en önemli göstergesidir. Bu Türk şiirinin devam gücünü ve varlığını sürdürme yeteneğini gösterir. Aruzun Türk şiirine başarıyla uygulanması oldukça uzun bir süre sonunda gerçekleşebilmiştir. Bunun nedeni Türkçenin kelime varlığında aruz veznine uygun hecelerin mevcut olmamasıdır. Türk edebiyatının Anadolu sahasındaki ilk ürünlerinde oldukça sık görülen aruz hataları, zamanla Arapça ve Farsçadan Türkçeye giren kelimelerin de katkısıyla giderek azalmış ve aruz vezniyle son derece âhenkli şiirler yazılmaya başlanmıştır. Türk edebiyatının klâsik olarak nitelenen en uzun ve en olgun döneminde ölçü olarak aruz vezni kullanılmıştır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Türk edebiyatı Batı edebiyatının etkisi altına girdikten sonra da aruz ile ilgi kopmamış, şairler yeni arayışlar peşinde koşarken aruzu yeni ifade teknikleri için yine ahengi sağlayan ölçü olarak kullanmayı sürdürmüşlerdir. Aruz, Tevfik Fikret (öl. 1915) ve Mehmet Âkif (öl. 1936)’in şiirlerinde Türkçe ile en güzel şekilde uyum sağlamış, Mehmet Âkif ile de günlük dil bile aruzla ifade edilebilir hâle gelmiştir. Fakat Cumhuriyet döneminde aruza ilgi gittikçe azalmış, Yahya Kemal (öl. 1958)’in şiirleri ile de devrini kapatmıştır. Aruz Türk edebiyatında Halk şiirinde de denenmiş ve divan, selis, semaî gibi biçimlerin farklı adlarla adlandırılmasına aruzun belli kalıplarının kullanılması kaynaklık etmiştir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Aruz, şiirde açık (=kısa) ve kapalı (=uzun) olarak nitelenen hecelerin önceden belirlenmiş bir düzen içerisinde tekrarlanması esasına dayanan bir şiir ölçüsü; daha doğrusu bir âhenk sistemidir. Dolayısıyla aruz veznini öğrenmek için yapılacak ilk iş, bu vezne göre hecelerin ses değerlerini; yani, hangi hecenin açık, hangi hecenin kapalı hece kabul edildiğini belirlemektir. Aruza göre üç çeşit hece vardır: 1. Açık (=kısa) hece, 2. Uzun (=kapalı) hece, 3. Medli hece (=bir buçuk hece).
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Açık hece (=kısa hece): Sonu kısa ünlü ile biten heceler aruza göre açık ya da kısa hecedir: “ge-li-yor”un koyu harşerle gösterilen birinci ve ikinci heceleri gibi. Tek kısa ünlüden meydana gelen heceler de aruzda açık hece kabul edilmiştir: “e-mek”in ilk hecesi olan “e”gibi. Açık heceler, aruz işlemlerinde nokta (.) ile gösterilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Kapalı hece (=uzun hece): Sonu ünsüz ya da uzun ünlü ile biten heceler aruzda kapalı ya da uzun hece olarak kabul edilir: “dün-yâ” sözünün heceleri gibi. Tek uzun ünlüden meydana gelen heceler de aruzda kapalı hece olarak kabul edilir: â-teş kelimesinin ilk hecesi gibi. Kapalı ya da uzun heceler, aruz işlemlerinde kısa bir düz çizgi ( - ) ile gösterilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Medli hece (=bir buçuk hece): Aruzda bazı heceler ilki kapalı ikincisi açık olmak üzere iki hece değerinde kabul edilmiştir. Bu tür hecelere medli hece, bileşik hece ya da bir buçuk hece denir. Bu heceler, normal bir heceden daha fazla uzatılarak okunur ve bu şekilde okumaya med adı verilir. Aruz işlemlerinde medli heceler bir kısa çizgi ve bir nokta (- .) ile gösterilir. Kısa çizgi, kapalı; nokta da açık heceyi gösterir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Medli heceleri dört grupta toplamak mümkündür: a. Bir uzun ünlü ve bir ünsüzden oluşanlar: âb, âl gibi. b. Bir ünsüz, bir uzun ünlü ve bir ünsüzden oluşanlar: yâr, nâz, sûr, rîz gibi, c. Bir kısa ünlü ve iki ünsüzden oluşanlar: eşk, emr, ömr gibi, d. Bir ünsüz, bir kısa ünlü ve iki ünsüzden oluşanlar: derd, zehr gibi.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Tef’ile: Aruz vezinlerini oluşturan sekiz ana kelime vardır. Tef’ile veya cüz’ adı verilen bu kelimeler şunlardır: fe’ûlün, fâ’ilün, mefâ’îlün, müstef’ilün, fâ’ilâtün, müfâ’aletün, mütefâ’ilün, mef’ûlâtü. Aruz vezinlerindeki açık ve kapalı heceler sistemini sembolize etmek için kullanılmış olan bu kelimeler Arapça gramer kurallarına göre fe-a-le ( ) üçlü kökünden türetilmiştir. Bu tef’ilelerin sayısı birtakım değişikliklerle 41’e kadar ulaşır ve meydana getirdikleri 16 vezin, asıl vezinleri oluşturur. Bu vezinlere bahr denir. Diğer vezinler bu asıl bahirlerden doğmuşlardır. Bahirler kendilerini oluşturan kelimelerin hareke veya sükûnlarına göre beş grupta toplanmış ve her gruba dâ’ire adı verilmiştir. Bu dairelerin bir kısmı Türk edebiyatında fazla ilgi görmemiş; bir kısmı ise hiç kullanılmamıştır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Taktî’: Aruzda, bir mısraı yazılmış olduğu veznin cüz’ (=parça)lerine ayırmaktır. Taktî’ şiirin veznini bulmayı ve bulunan vezne göre şiiri âhenkli olarak okumayı sağlar. Mısralar taktî’ edilirken şiirin yazılışı değil, okunuşu esas alınır; birbirlerine vasledilen kelimelerin vasledildiği şekle dikkat edilir; yani, kelimelerin mısra’a girmeden önceki hâlleri değil, mısra içinde vezne göre aldıkları şekil esas alınır. Bunun için taktî’ edilecek mısrada vasl, imâle, zihâf, medd, tahfîf ve teşdîd gibi vezin gereği yapılmış ses değişikliklerinin olup olmadığına dikkat edilir. Kelimeler, bittikleri yerden değil, cüzlerin ya da tef’ilelerin ayrıldığı yerden parçalanabilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Sekt-i melîh: mef’ûlü mefâ’ilün fe’ûlün ( _ _ . / . _ . _ / . _ _ ) vezninin mef’ûlün fâ’ilün fe’ûlün ( _ _ _ / _ . _ / . _ _ ) şekline dönüşmesine denir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
1. fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün - . - - / - . - - / - . - - / - . - 2. fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün - . - - / - . - - / - . - 3. fe’ilâtü fâ’ilâtün fe’ilâtü fâ’ilâtün . . - . / - . - - / . . - . / - . - - (mütefâ’ilün fe’ûlün mütefâ’ilün fe’ûlün) (. . - . - /. - - / . . - . - /. - -) 4. fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilün . . - - / . . - - / . . - - / . . - 5. fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilün . . - - / . . - - / . . - 6. fe’ilâtün mefâ’ilün fe’ilün . . - - / . - . - / . . - 7. fe’ûlün fe’ûlün fe’ûlün fe’ûl . - - / . - - / . - - / . - 8. mefâ’ilün fe’ilâtün mefâ’ilün fe’ilün . - . - / . . - - / . - . - / . . - 9. mefâ’îlün mefâ’îlün fe’ûlün . - - - / . - - - / . - - 10. mefâ’îlün mefâ’îlün mefâîülün mefâ’îlün . - - - / . - - - / . - - - / . - - - 11. mef’ûlü fâ’ilâtü mefâ’îlü fâ’ilün - - . / - . - . / . - - . / - . - 12. mef’ûlü fâ’ilâtün mef’ûlü fâ’ilâtün - - . / - . - - / - - . / - . - - (müstef’ilün fe’ûlün müstef’ilün fe’ûlün) (- - . -/. - -/- - . -/ . - -) 13. mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün - - . / . - - . /. - - . / . - - 14. mef’ûlü mefâ’ilün fe’ûlün - - . / . - . - / . - - (mef’ûlün fâ’ilün fe’ûlün) - - - / - . - / . - - 15. mef’ûlü mefâ’îlün mef’ûlü mefâ’îlün - - . / . - - - / - - . / . - - - 16. müfte’ilün fâ’ilün müfte’ilün fâ’ilün - . . - / - . - / - . . - / - . - 17. müfte’ilün mefâ’ilün müfte’ilün mefâ’ilün - . . - / . - . - / - . . - / . - . - 18. müfte’ilün müfte’ilün fâ’ilün - . . - / - . . - / - . - 19. müstef’ilâtün müstef’ilâtün - - . - - / - - . - - 20. müstef’ilün müstef’ilün müstef’ilün müstef’ilün - - . - / - - . - / - - . - / - - . –
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
1. fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün 2. fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilün 3. mef’ûlü fâ’ilâtü mefâ’îlü fâ’ilün 4. mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün 5. mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün 6. mefâ’ilün fe’ilâtün mefâ’ilün fe’ilün 7. mefâ’îlün mefâ’îlün fe’ûlün
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
1. mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün (Hezec) 2. müstef’ilün müstef’ilün müstef’ilün müstef’ilün (Recez) 3. müstef’ilâtün müstef’ilâtün (Recez)
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
1. mefâ’îlün mefâ’îlün fe’ûlün (Hezec) 2. fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün (Remel) 3. fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün (Remel) 4. fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilün (Remel) 5. fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilün (Remel) 6. müfte’ilün müfte’ilün fâ’ilün (Serî) 7. fe’ûlün fe’ûlün fe’ûlün fe’ûl (Mütekârib)
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
1. mef’ûlü mefâ’îlün mef’ûlü mefâ’îlün (Hezec) 2. müfte’ilün mefâ’ilün müfte’ilün mefâ’ilün (Recez) 3. müfte’ilün fâ’ilün müfte’ilün fâ’ilün (Münserih) 4. mef’ûlü fâ’ilâtün mef’ûlü fâ’ilâtün 5. fe’ilâtü fâ’ilâtün fe’ilâtü fâ’ilâtün (Kâmil)
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
1. mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün (Hezec) 2. mef’ûlü mefâ’ilün fe’ûlün (Hezec) 3. mef’ûlü fâ’ilâtü mefâ’îlü fâ’ilün (Muzârî) 4. mefâ’ilün fe’ilâtün mefâ’ilün fe’ilün (Müctes) 5. fe’ilâtün mefâ’ilün fe’ilün (Hafîf)
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
1. mef’ûlü mefâ’ilün mefâ’îlü fa’ûl 2. mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fa’ûl 3. mef’ûlü mefâ’ilün mefâ’îlün fâ’ 4. mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlün fâ’ * Rübâ’înin her mısraında rüba’î vezinlerinden olmak şartıyla farklı bir veznin kullanılmış olabilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Türk edebiyatında sık kullanılan aruz vezinleri, rübâ’î vezinleri de dahil olmak üzere • hezec • recez v Rubâ‘î vezinleri olan ahreb ve ahrem kalıpları recez bahrinden çıkarılmıştır • remel • münserih • muzâri • müctes • serî‘ • hafîf • mütekârib • kâmil adı verilen bahirlerde yer alır
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?