Kısa cevap · Soru 76
Hatanın temel bileşenleri kaça ayrılır?
Yayımlanmış cevap
Hatanın dört bileşeni vardır. Bunlar niyet (hedef yönelimi), eylem, sonuç ve bağlamdır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Soru arşivi yükleniyor…
Soru arşivi yükleniyor…
Sorular yükleniyor…
Sınav ve konu sorularıyla çalış. Cevabını kontrol et, zorlandığın soruları kaydet ve yeniden çöz.
189 sorunun metninde arama yapabilirsin.
Diğer 3 görselli soruları kendi sayfalarında çözebilirsin.
Kendi cevabını düşün, sonra yayımlanmış cevapla karşılaştır. Değerlendirmeyi sen yaparsın.
İlerleme yükleniyor…
Hatanın dört bileşeni vardır. Bunlar niyet (hedef yönelimi), eylem, sonuç ve bağlamdır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bilgi temelli yanılgılar insanlar için tamamen yeni olan durumlarda ortaya çıkarlar. Daha önceden hiç karşılaşılmamış, tecrübe edilmemiş, uzun süreli hafızada konuya ilişkin herhangi bir kural ya da prosedürün bulunamadığı, eğitimli olunmayan bir sorunla ya da durumla karşılaşıldığında yüksek bir bilinç düzeyine geçilerek eylemler bilgi temelli performans seviyesinde gerçekleşmeye başlar. Bu seviye hatalara son derece açıktır. Çünkü bu seviyedeki sonuçlar genellikle deneme-yanılma yoluyla elde edilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Örnek olarak, veri toplama, bunlara anlam yükleme, uzun süreli hafızadan bilgi çağırma, elde edilen tüm bu veri ve bilgilere yüklenen anlamları muhakeme etme, amaç belirleme, problem tanımlama, çözüm alternatifleri ve alternatifler arasından seçim ölçütleri tasarlama ve nihai kararı üretmek verilebilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Uçuşta motoru duran bir uçakta motor çalıştırma prosedürünün uygulanmasına rağmen motorun çalışmadığını düşünün. Pilotlar motoru çalıştırabilmek için yüksek bir irtifada olduklarını dikkate almadan motoru çalıştırmayı denemişler ve başarısız olmuşlardır. Bu kural temelli bir hataya örnektir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Hedef yönelimli davranış ulaşılmak istenen son durumun ifade edilmesini ve bu yere ulaşılabilmesi için kullanılacak yolların belirtilmesini kapsar.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Yeni nesil hata yönetim yaklaşımlarının varsayım ve özelliklerini aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür: • İnsanların hata yapma olasılıkları belirli bir noktaya kadar azaltılabilir ancak hata payını tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir. • Tek bir hataya aynı anda farklı faktörler sebep olabilir. • İnsan hataları her seferinde olumsuz sonuçlar üretmezler. • Farklı hata tiplerinin ortaya çıkma dinamikleri, yerleri, zamanları, bağlamları ve dolayısıyla mücadele yöntemleri farklıdır. • Yaptırımlar, cezalar, korkutma ve tehditler hata yönetiminde etkili araçlar değildirler. • Emniyeti tehdit eden hatalar sadece üretim sürecinin en son halkasındaki faaliyetlerde çalışanlar (Teknisyenler, pilotlar, hava trafik kontrolörleri, yükleme uzmanları, dispeçerler, ramp işçileri, ikram yükleyicileri gibi) tarafından yapılmazlar. • Hata yönetiminde asıl kıymetli olan olaylara meydana geldikten sonra tepki vermek (reaktif yaklaşım) değil öneylemciliktir (proaktivite). • Yeni nesil hata yönetim yaklaşımları hataların ortaya çıkma olasılıkları ve etkilerini azaltmanın yanı sıra hataların zamanında fark edilebilmesini ve görünür kılınmalarını amaçlamaktadır. • Yeni nesil hata yönetim yaklaşımlarının amacı sistem içinde çalışan personelin bireysel performansı yerine örgütün performansını artırmaktır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Tasarımdan ya da çalışandan kaynaklanan hatalar: Çalışandan kaynaklanan hatalar bireysel olarak söz konusu havacılık çalışanının çeşitli bireysel faktörlerden kaynaklanarak yaptığı hatalardır. Aynı bağlam ve durumda başka bir çalışanın bu hatayı yapma olasılığı düşüktür. Tasarımdan kaynaklanan hatalar ise tasarımın bizzat kendisinin çalışanı hataya sürüklemesidir. Aynı bağlam ve durumda pek çok farklı çalışan aynı hatayı yapacaktır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Jens Rasmussen, üretim tesislerindeki otomasyonu kullanan teknik personelin eylemlerini modellemek amacıyla yaptığı çalışmada, eylemlerin 3 farklı performans seviyesinde gerçekleştiğini ileri sürmüştür (Rasmussen, 1983). Bunlar; beceri, kural ve bilgi temelli performans seviyeleridir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bir işte uzman olan kişilerin uygulama ve hafıza hataları yapma ihtimali daha fazladır. Söz konusu beceriyi yeni edinen kişiler bu tür hataları daha az yaparlar. Bir kazadan sonra “yılların teknisyeni” ya da “yılların kaptanı nasıl böyle bir hata yapar” sorusu yadırganmamalıdır. Tecrübeli, zeki, sorumluluk sahibi, çalışkan ve dürüst insanlar da rahatlıkla hata yapabilirler.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Başta pilotlar olmak üzere, havacılık çalışanlarının bilgi temelli performans seviyesindeki yeni ve karmaşık problemlerle karşı karşıya kalmalarını mümkün olduğunca önlemek amacıyla emniyeti tehdit edecek tüm önemli sorunlar önceden belirlenip bunlar karşısındaki karar başarısını artırmak için çeşitli prosedürler geliştirilmekte, çalışanlara öğretilmekte ve tekrar yoluyla otomatikleşmeleri sağlanmaktadır. Bu sayede çalışanlardan beklenen performans beceri ya da kural temelli seviyede kalmakta ve hatalara çok daha açık olan bilgi temelli seviyeden kaçınılmaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Örnek olarak bir teknisyenin genel havacılık uçağına yakıt aldıktan sonra yakıt deposu kapağını kapatmayı unutması verilebilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
İnsanların uzmanlığının genellikle kural temelli performans seviyesinde bulunduğu belirtilmektedir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Beceri temelli performans seviyesinde eylemleri otomatik olarak kontrol edilir çünkü defalarca yapılıp performansı kontrol edilip her seferinde düzeltildiği için bir süre sonra otomatik bir hâle gelmiştir. Bu nedenle bilinç düzeyi ve bilişsel süreçleri işe koşma seviyesi oldukça düşüktür. Eylemleri bu seçenekle şekillendiğinde üretilen çıktının (bir fikir, kelime ya da eylem gibi) farkında olunabilir fakat bunları üreten süreçlerin farkında olunmaz.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Yeni nesil hata yönetim yaklaşımları hatayı bir sebep değil sonuç olarak görür. Bu yaklaşımda insan hatası, örgütteki bazı emniyet sorunlarının varlığına işaret eden bir belirti olarak değerlendirilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Peynir dilimlerindeki delikler aslında farklı seviyelerde ortaya çıkan tehlikelere (hazards) işaret etmektedir. Bunlardan özellikle gizil olanlar başka tehlikeleri doğurmakta ve en sonunda ya insan hatası ya da ihlal ortaya çıkarak emniyeti tehlikeye atmaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Reason bu modelini herhangi bir üretim sisteminin temel bileşenlerini dikkate alarak geliştirmeye başlamıştır. Reason’a göre bu bileşenler; karar vericiler, emir komuta zincirindeki yetkili yöneticiler, üretim faaliyetleri ve bunların gerçekleştiği önkoşullar ile emniyeti artırmak için öngörülen tehlikelere (hazards) karşı geliştirilmiş tedbirlerdir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Performans Seviyesi Hata Tipleri Beceri Temelli Seviye Uygulama ve Hafıza Hataları Kural Temelli Seviye Kural Temelli Yanılgı Hataları Bilgi Temelli Seviye Bilgi Temelli Yanılgı Hataları şeklinde eşleştirilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Gönderici tarafından iletişimin amacına ulaşıp ulaşmadığının kontrol edilmesi önemlidir. Göndericinin iletmek istediği duygu, düşünce ve bilginin alıcı tarafından alınıp alınmadığını, algılandıysa ne oranda doğru algılandığını kontrol ettiği işlem geri bildirim olarak ifade edilmektedir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
EKY’nin başarısını ölçmeye yarayan NOTECHS (Nontechnical Skills) adlı sistem liderlik ve yönetim becerilerini dört ayrı sınıfta toplamaktadır. Bu sınıflama aynı zamanda EKY eğitimlerinin liderlik konusunda geliştirmeyi hedeflediği becerileri de ortaya koymaktadır. Liderlik becerileri NOTECHS tarafından, aşağıdaki gibi sıralanmaktadır: • Otorite ve kendine güven: Lider, ekip üyelerinin fikirlerini rahatça ifade edebilecekleri bir çalışma ortamı oluşturmalıdır. • Standartların oluşturulması ve uygulanmasını sağlama: Liderin, uçuşun emniyetli bir biçimde tamamlanması için gerekli olan kuralların uygulanmasını sağlaması gerekmektedir. • Planlama ve koordinasyon: Liderin uçuşla ilgili tüm planlamaları yapması gerekmektedir. • İş yükü yönetimi: Görev önceliklerinin lider tarafından yapılması gerekmektedir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Ekip Kaynak Yönetimi programlarının bileşenleri, ekip üyelerinin sahip olması gereken teknik olmayan becerileri kazandırmayı hedeflemektedir. Bu anlamda, havayolu işletmeleri EKY eğitimleri ile ekiplerin “iletişim”, “durumsal farkındalık”, “karar verme”, “takım çalışması”, “iş yükü” ve “stres yönetimi” becerilerini geliştirmeye çalışmaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Psikoloji alanında karar verme konusundaki çalışmalar incelendiğinde genel olarak karar vermenin birtakım aşamalardan meydana geldiği belirtilmektedir. Bu aşamaları şu şekilde sıralandırmak mümkündür: • Tanıma aşaması: Ortaya çıkan problemi oluşturan durum ve engellerin tanınmaya çalışıldığı aşamadır. • Üretme aşaması: Değişik çözüm seçeneklerinin araştırıldığı aşamayı ifade etmektedir. Bu süreçte belirlenen seçenekler uygulanmaya koyularak değerlendirilir. Uygulamalardan hiçbir çözüm elde edilemiyorsa diğer aşamaya geçilmektedir. • Kuluçka aşaması: Belirlenen seçeneklerden çözüm üretilememesi durumunda problem bir yana bırakılarak başka şeylerle uğraşılır. • Yeniden değerlendirme aşaması: Belirli bir süre problemle ilgilenilmeyi bırakmanın ardından tekrar probleme dönülür. Birey bu süreçte problemi yeniden değerlendirir ve çözüm bulana kadar karar verme aşamaları tekrarlanır. Karar verme sürecinde aşamalarının uygulanması her zaman belirtilen sıralamayı izlemeyebilmektedir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Uçuş harekat uzmanları, uçuşun herhangi bir safhasında mesul (sorumlu) pilotun talebi veya ele ulaşan bilgiler ışığında uçuşun emniyetli ve etkin bir şekilde devamını sağlamak için uçuş ekibini bilgilendiren, uçuş hakkındaki bilgilerin gerekli birimlere aktarılması için uçuşu izleyen, acil durum (sabotaj, kaza kırım, uçak kaçırma vb.) bilgilerinin gerekli birimlere iletilmesini sağlayan ilgili otorite tarafından lisanslandırılmış kişiler olarak tanımlanmaktadır
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bir iletişim sürecinde mesaj kaynak ve alıcı için aynı anlamı taşıyan, sembollerle ifade edilen, duygu, düşünce ve tutumlardır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
İletişime engel olan sebeplerden bazıları; fiziksel ortamdan kaynaklanan engeller, iletişim ortamı, cinsiyet farklılıkları, kültürel ve dil farklılıkları, geri bildirim eksikliği, zaman baskısı, algıda seçicilik olarak ifade edilebilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Pilotlar, hava aracı bakım teknisyenleri, hava trafik kontrolörleri ve dispeçerler havayolu taşımacılığı hizmetinin oluşturulmasına doğrudan katkıda bulunan iş görenler arasındadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?