Soru 1
Soru arşivi yükleniyor…
Anadolu AÖFDersDeneme sınavı (kaynak yayını)Ünite çalışması
Dil Felsefesi
Sınav ve konu sorularıyla çalış. Cevabını kontrol et, zorlandığın soruları kaydet ve yeniden çöz.
- Mevcut soru
- 298
Sorular
1–20 / 20 çoktan seçmeli soruFiltreler ve soru numarası
295 sorunun metninde arama yapabilirsin.
Diğer 3 görselli soruları kendi sayfalarında çözebilirsin.
Ders araçları ve arşiv bilgisi
Bu sayfada: 0/20 · 0 doğru · 0 yanlış · 20 boş
İlerleme yükleniyor…
Bu sayfadaki sorulara hızlı git
Bir seçeneği işaretlediğinde cevap gösterilir. Klavyede Tab ile sorulara, ok tuşlarıyla seçeneklere geçebilirsin.
- Soru 2
“Her sabah doğan güneş aynı güneştir” tümcesinde geçen “aynı” sözcüğü neyi ifade etmektedir?
Sonraki soru ↓ - Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Frege’ye göre “ide” demektir?
Sonraki soru ↓ - Soru 4
Frege’nin eğretilemesiyle, “doymamış” bir dilsel öge neye denir?
Sonraki soru ↓ - Soru 5
“Sözcüklerin bir araya gelerek oluşturdukları tamlama, tümce ve yüklem gibi karmaşık terimler nasıl anlam oluşturur?”, “Bir terimin anlamı ile dünya arasındaki ilişki nedir?” gibi soruların tartışıldığı alan aşağıdakilerden hangisidir?
Sonraki soru ↓ - Soru 6
Frege’ye göre, “masa” sözcüğünü duyduğumuzda zihnimizin çağrıştırdığı, tamamen öznel ve kişiden kişiye göre değişen imge aşağıdakilerden hangisidir?
Sonraki soru ↓ - Soru 7
Ali Ayşe’yi seviyorsa, bir şekilde Ayşe’yi kafasında canlandırabiliyor olması gerekir. Bu canlandırmaya zihin felsefecileri ne ad verir?
Sonraki soru ↓ - Soru 8
Frege’nin ilk olarak dile getirdiği dilsel ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Sonraki soru ↓ - Soru 9
Bir tümcenin anlamı ile o tümceyi oluşturan terimlerin anlamları arasındaki ilişki dil felsefesinin hangi alanın çalışma konusudur?
Sonraki soru ↓ - Soru 10
I. anlam sayesinde bir nesneyi zihnimizde temsil edip onu adlandırıyoruz II. bir adın anlamı o adın göndergesi olan nesneyi belirliyor III. anlamlar bir araya gelerek “düşünce” (ya da günümüz dil felsefesi terminolojisinde “önerme”) oluşturuyorlar Yukarıdakilerden hangisi- hangileri Frege’nin kuramında "anlam"ın işlevlerindendir?
Sonraki soru ↓ - Soru 11
Frege’ye göre bileşik bir terimin bir parçası olan bir terimin yerine aynı nesneye gönderme yapan bir başka terim koyarsak, o bileşik terimin değişmeyen parçası aşağıdakilerden hangisidir?
Sonraki soru ↓ - Soru 12
Tek bir nesneye gönderme yapan tekil terime ne ad verilir?
Sonraki soru ↓ - Soru 13
Aşağıdaki hangi anlam kuramının, felsefe ve psikolojiyi birbirine yakınlaştırdığı düşünülür?
Sonraki soru ↓ - Soru 14
“Anlam kafadadır.” sloganıyla anılan anlam kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Sonraki soru ↓ - Soru 15
I. Anlam dediğimiz şey özneldir. II. İnsan zihni dışında anlamların olduğu bir dünya yoktur. III. Noam Chomsky, sözcüklerin anlamının dış dünyada olduğunu savunur. IV. Yapay zeka çalışmalarında Öznelci görüş kabul görmektedir. Yukarıda verilenlerden hangilerinde 'Öznelci Görüşle' ilgili bilgiler doğru verilmiştir?
Sonraki soru ↓ - Soru 16
Sabahattin Ali'nin romanındaki Kuyucaklı Yusuf'un suskun ve kuvvetli bir karakter olmasındaki gerçekçi olmayan anlam Frege'nin hangi ilkesiyle açıklanabilir?
Sonraki soru ↓ - Soru 17
Frege’ye göre “dünya yuvarlaktır.” tümcesinde “yuvarlaktır” kelimesi aşağıdakilerden hangisine gönderme yapmaktadır?
Sonraki soru ↓ - Soru 18
Tanrıyı “ondan daha yüce bir varlık düşünülemeyen” olarak tanımlayan düşünür kimdir?
Sonraki soru ↓ - Soru 19
Frege'nin özdeşlik kuramına göre; "Akşam yıldızı, sabah yıldızıdır." ve "Sabah yıldızı, sabah yıldızıdır." tümceleri arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
Sonraki soru ↓ - Soru 20
Frege'ye göre tümcelerin göndergeleri nedir?
Görselli sorular
3 soruSoruyu oku ve A–E arasından cevabını seç. Seçiminden sonra doğru cevap gösterilir.
Görselli sorular: 0/3 · 0 doğru · 0 yanlış · 3 boş
İlerleme yükleniyor…
- Görsel soru 1
Görsel soru 1
Görseli tam boyutta aç ↗Görseldeki doğru seçeneğin harfini işaretle.
Sonraki görselli soru ↓ - Görsel soru 2
Görsel soru 2
Görseli tam boyutta aç ↗Görseldeki doğru seçeneğin harfini işaretle.
Sonraki görselli soru ↓ - Görsel soru 3
Görsel soru 3
Görseli tam boyutta aç ↗Görseldeki doğru seçeneğin harfini işaretle.
Kısa cevaplı konu soruları
25 soruKendi cevabını düşün, sonra yayımlanmış cevapla karşılaştır. Değerlendirmeyi sen yaparsın.
Kendi değerlendirmen: 0/25 · 0 bildim · 0 tekrar · 25 değerlendirilmedi
İlerleme yükleniyor…
- Kısa cevap · Soru 1
Dil felsefesinin üzerinde çalıştığı problemleri nasıl bir ilişkiyle açıklayabiliriz?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Dil felsefesinin üzerine çalıştığı tüm problemleri üçlü bir ilişkiyle dile getirebiliriz: dil-düşünce-dünya ilişkisi.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 2
Dil felsefesi alanının bağımsız bir alan olarak gelişmesi kim ile ne zaman başlamıştır?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
günümüzde “dil felsefesi” olarak anılan alanın gelişimi ancak yirminci yüzyılın başında özellikle Gottlob Frege ve Bertrand Russell’ın çalışmalarıyla başlamıştır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 3
İkinci dereceden yüklem nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Niceleyiciler de yüklem olarak kabul edilir. Ancak bunlar bir nesneye değil bir kavrama, bir özelliğe, ya da bir niteliğe yüklenirler. Örneğin “ejderha yoktur” tümcesinde yer alan “yoktur” yüklemi bir hayvana değil bir kavrama (ejderha kavramına) yükleme yapıp bu kavramın boş olduğunu, yani hiçbir nesneye doğru olarak yüklemlenemeyeceğini ifade eder. Bu tür yüklemlere “ikinci dereceden yüklem” denir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 4
Frege-Russell görüşüne göre mantık-dil felsefesi ilişkisini açıklayınız.
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Kısaca Frege/Russell görüşüne göre mantık alanı aslında dilin sentaksını araştıran bir alandır. Bir örnek ile bunu açıklamaya çalışalım. Diyelim ki “Tüm hayvanlar ölümlüdür” tümcesinin sentaksını araştırıyoruz. Frege/Russell mantık dizgesi bize bir yanıt sunuyor. İlk çözümlemede bu tümce “Eğer bir şey hayvansa, o şey ölümlüdür” şekline dönüşür, daha sonra tümcenin sentaktik formuna varırız: “Her x için, eğer x F ise, x G dir”, ya da tamamen sembolik dilde “"x (Fx ® Gx)”. Kısaca tümcelerin mantıksal formunu araştıran mantık alanı dil felsefesinin bir alt kolu olan sentaks ile bu şekilde bir organik ilişki içerisindedirler.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 5
İngilizce’de “reference” olarak ifade edilen kavramın Türkçe’deki karşılıkları nelerdir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Reference Türkçe’ye çeşitli şekillerde çevrilmiştir: • “yönletim” (Arda Denkel), • “yöneltim” (Vehbi Hacikadiroğlu) • “imleme” (Harun Rızatepe) • gönderme
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 6
Gottlob Frege’ye göre yüklem nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Gottlob Frege yüklemi bir tümcenin sentaktik bir parçası olan bir terim olarak kabul eder. Günümüz felsefesinde genel kabul gören bu görüşe göre bir yüklem ile o yüklemin bir tümce içinde dile getirdiği anlam birbirlerinden ayrılır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 7
Ferdinand Saussure’nin dil üzerine yapmış olduğu çalışmaların dil çalışmalarına katkısı nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
On dokuzuncu yüzyıl sonlarında Ferdinand Saussure’nin dil üzerine yapmış olduğu çalışmalar hem dilbilimde çok etkili olmuş hem de göstergebilimin (semiyotik) ve yapısalcılığın (structuralism) gelişimine öncülük etmiştir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 8
Düşünme nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Düşünme dediğimiz edimi kişinin zihninde yaşadığı bir süreç olarak ele alabiliriz. Her birimiz gün boyu birçok düşünceyi aklımızdan geçiririz; birçok konuda yargılarda bulunuruz, doğruluğundan emin olmadığımız konularda kuşku duyarız, bilmediğimiz şeyleri merak edip sorular sorarız, gelecek için planlar yaparız. Tüm bunlar düşünmenin farklı biçimleridir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 9
Türkçe’deki özne sözcüğü neyi ifade eder?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Dil ve mantık felsefesinde bir tümcenin öznesi dediğimizde genelde kastettiğimiz o tümcenin özne konumunda yer alan terimdir. Tıpkı yüklem gibi, özne de bir dile ait ve harf veya karakterlerden oluşan sentaktik bir unsurdur. Buna bazıları “sentaktik özne” der. Örneğin “Ahmet çok çalışıyor” tümcesinin öznesi Ahmet’in kendisi değil “Ahmet” adıdır. Diğer yandan bir tümcenin hakkında olduğu şeye de (bu durumda Ahmet’in kendisine) genelde “mantıksal özne” ve Frege geleneğindeyse “nesne” adı verilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 10
Eş göndergeli nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Eğer iki terim aynı nesneye gönderme yapıyorlar ise bu terimlere “eşgöndergeli” terimler denir. Örneğin “en küçük asal sayı” terimi 2 sayısına gönderme yapar. Diğer yandan “en küçük pozitif çift sayı” terimi de 2 sayısına gönderme yapar; dolayısıyla bu iki terim eşgöndergeli terimlerdir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 11
Eski çağlarda dil felsefesinin gelişimi nasıl olmuştur?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Antik dönemde ve Ortaçağ felsefesinde dil üzerine bazı felsefi konular tartışılmış olsa da, bu tartışmalar özellikle epistemoloji ve ontoloji alanlarında felsefenin klasik problemlerine yönelik geliştirilen düşünceleri desteklemek için kullanılmış ve genel bir dil kuramı geliştirilmemiştir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 12
Anlam nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Bir dilin parçası olan bir sözcüğü, ya da sözcüklerin bir araya gelmesiyle oluşan tümce gibi bir terimi kavradığınızda o kavranan “şey” bir anlamdır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 13
John Stuart Mill’in dil felsefesine katkısı nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
John Stuart Mill, günümüz dil felsefesinde temel bir konumu olan “gönderme” ile “anlam” arasındaki ayrımın ilk tohumlarını atmıştır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 14
Dil felsefesinin günümüzdeki gelişimi nasıldır?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Günümüzde epistemoloji, ontoloji, zihin felsefesi, mantık felsefesi ve bilim felsefesi gibi temel alanlarda dil felsefesi geleneğinde gelişmiş olan görüşler ve bu geleneğin yarattığı felsefe dili ağırlığını korumaya devam etmektedir. Analitik felsefe geleneği içinde dil felsefesi 70’li ve 80’li yıllarda üzerine en çok eser verilen alanların başlarında geliyordu. Kıta felsefesi geleneği içinde de adına genelde “dil felsefesi” denmese bile dile yönelik felsefi soruların tartışıldığı özellikle, semiyotik, yapısalcılık, yapısöküm gibi kuramsal çalışmalar hala ağırlığını hissettirmektedir. Son yirmi yılda dil felsefesi tartışmaları azalmış ve özellikle zihin felsefesi daha ön plana çıkmış olsa da, dil üzerine yapılan felsefi çalışmaların hem kuramsal hem de kavramsal etkisi tüm felsefi geleneklerde büyük ölçüde devam etmektedir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 15
İlk dil kuramını kim, ne zaman geliştirmiştir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
On yedinci yüzyılda John Locke, sözcüklerin anlamı ile düşünme ve iletişim kurma arasındaki ilişkiyle ilgili kimilerine göre felsefe tarihinde ilk dil kuramını geliştiren filozof olmuştur.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 16
Dil felsefecileri için önermeler neden önemlidir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Bunun en önemli nedeni önermelerin aynı zamanda düşünmemizin en temel unsurları olmasıdır. Bir düşüncenin içeriği o düşünceyi dile getiren bir tümcenin anlamı olan önermedir. Farklı bir kültürden gelen ve farklı bir dil konuşan biri de dünyanın yuvarlak olduğunu bilebilir ve aynı düşünceyi dile getirebilir. Bu sayede dillerimiz farklı olsa da, tümcelerimizin anlamları, yani dile getirdikleri önermeler aynı olması koşulunda ortak düşüncelere sahip olabiliriz.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 17
Dil felsefesi nedir, kısaca neyi araştırır?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Dil felsefesini en basit şekilde “dil üzerine felsefi soruların tartışıldığı bir alan” olarak tanımlayabiliriz. Ancak bu tanımda sözü geçen “dil” Çince ya da Türkçe gibi belirli bir dil değildir. Tüm doğal diller birbirinden çeşitli konularda farklılık gösterir ve dilbilim bu farklılıkları araştırırken dil felsefesi en geniş anlamda tüm diller arasında ortak olanı araştırır. dil felsefesi dilin yapısı, terim ve tümcelerin anlamları, dilin dünya ve insan düşüncesi ile ilişkisi, dil kullanımı ve iletişim üzerine felsefi soruların tartışıldığı bir alandır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 18
Gönderme nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Gönderme kavramını anlamak için bir tümcenin özne konumunda yer alan bir terimi, örneğin bir özel adı, ele alalım. “Sokrates konuşmayı çok severdi” tümcesindeki “Sokrates” adı ile Antik çağın büyük filozofu Sokrates arasında bir ilişki olmalıdır. İşte bu ilişkiye dil felsefesinde “gönderme” deniyor.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 19
Tekil terim nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Özne konumunda en sık kullanılan terimler özel adlardır. “Sokrates”, “Türkiye”, “Venüs”, “Tanrı” türündeki adların hepsi birer terimdir. Yine özne konumunda kullanılan “o”, “bu”, “şu” gibi zamirler ve “Türkiye’nin ilk Cumhurbaşkanı”, en sevdiğim arkadaşım” gibi betimlemeler de terimlere örnektir. Bu tür tek bir nesneye gönderme yapma işlevi olan terimlere “tekil terim” denir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 20
Frege’ye göre özne ile yüklemi bir arada tutan nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Frege’ye göre yüklem boşluklu (doymamış) bir terim iken, özne boşluksuz (doymuş) bir terimdir ve bu sayede özne yüklemin boşluğuna oturarak bir tümceyi oluştururlar.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 21
Kant’ın tanımındaki yüklemin açıklaması nasıl iki anlamlılığa neden olur?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Kant’ın Almanca’da “Praedikat” olarak dile getirdiği ve “yüklem” olarak çevirdiğimiz terim, bazen bir tümcenin sentaktik bir parçasını dile getirirken bazı durumlarda da bir nesneye yüklenen niteliği ya da özelliği kast eder.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 22
Çift boşluklu yüklem nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Ancak “Ahmet Ayşe’den uzundur” tümcesinin yüklemi bir nesneye nitelik yüklemek yerine iki nesne arasında bir ilişki kurar. Bu tümcenin içindeki özel adları çıkardığımızda geriye kalan “x y’den uzundur” şeklinde ifade edebileceğimiz terim bu tümcenin yüklemi işlevini görüyor. Bu tür yüklemlere de “çift boşluklu yüklemler” diyoruz. Benzer biçimde üç ya da daha çok nesne arasında ilişki kuran türde yüklemler de bulunur.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 23
Kant’ın felsefesine ve günümüzde baskın olan görüşe göre kavram nedir?
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Kant’ın felsefesinde kavram ile nesne arasında ayrım çok önemli bir yer tutar. Kant’ın etkisiyle günümüzde de baskın olan bir görüşe göre kavram bizim nesneleri düşünmemizi sağlayan ve hep “genel” olan yapılardır. Yani tek tek nesnelerin kavramları olamaz, kavram birçok nesnede örneklenebilecek türde genel bir şeydir. Örneğin şu anda önümde duran masayı düşünürken, onu bir masa olarak, yani masa kavramının bir örneği olarak düşünüyorum. O halde bu görüşe göre şu sonuca varabiliriz: kavram aslında bir tür anlamdır. “Masa”, “insan”, “gezegen”, “güneşin çevresinde dönen gök cisimleri” gibi tür adlarının anlamları na kavram diyebiliriz. Bu yaygın görüşe göre kavramlar hep tümeldir, tikel olamazlar. Kavramların tümel olma nitelikleri sayesinde dünyayı kategorilere ayırma işlevleri vardır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 24
Zihin felsefesi ve dil felsefesi arasındaki ilişkiyi bir örnekle açıklayınız.
Sonraki soru ↓Yayımlanmış cevap
Çağdaş zihin felsefesinin üzerine çalıştığı birçok konu ve problem dil felsefesinde geliştirilmiş olan kavramlarla dile getiriliyor. Örneğin zihin felsefecilerinin birçoğuna göre inanmak ve öğrenmek gibi zihinsel süreçlerin içeriği her durumda “önermeseldir”. Önerme kavramı dil felsefesinde geliştirilmiş bir kavramdır. Bu görüşe göre eğer, Ayşe bugün yağmur yağacağına inanıyorsa, inancını dile getirebileceğimiz “bugün yağmur yağacak” tümcesinin anlamı olan önerme Ayşe’nin inancının içeriğini oluşturur. Dolayısıyla dil felsefesinin bir konusu olan önermelerin çözümlemesi zihinsel süreçleri anlamak için gerekli hale gelir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
- Kısa cevap · Soru 25
İçlem nedir?
Yayımlanmış cevap
“içlem”in tanımı konusunda felsefeciler arasında bir uzlaşım bulunmaz. Bazıları bir terimin içlemini anlamı ile özdeş tutarlar, diğerleri ise terimin içlemini o terimin kaplamını belirleyen bir tür fonksiyon olarak ele alırlar.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
SIK SORULAN SORULAR
Dil Felsefesi hakkında
Dil Felsefesi sayfasında kaç soru var?
Bu derste 20 çoktan seçmeli, 3 görselli ve 275 kısa cevaplı soru bulunuyor. Her soru türü en fazla 25 soruluk sayfalara ayrılır.
Dil Felsefesi soruları nasıl çözülür?
Çoktan seçmeli ve görselli sorularda bir seçeneği işaretlediğinde doğru cevap gösterilir. Kısa cevaplı sorularda önce cevabını düşün, sonra kaynak cevabı açıp kendini değerlendir. Zorlandığın soruları yeniden çalışabilir, ilerlemeni aynı tarayıcıda sürdürebilirsin.
Bu arşiv belirli bir yılın tam sınavı mı?
Hayır. Yılı ve sınav türü doğrulanabilen kayıtlarda bu bilgi soru kartında gösterilir. Arşiv, tüm yılların eksiksiz resmî sınav kitapçığı olarak değerlendirilmemelidir.