Soru arşivi yükleniyor…
Sorular yükleniyor…
Sınav ve konu sorularıyla çalış. Cevabını kontrol et, zorlandığın soruları kaydet ve yeniden çöz.
354 sorunun metninde arama yapabilirsin.
Diğer 3 görselli soruları kendi sayfalarında çözebilirsin.
Kendi cevabını düşün, sonra yayımlanmış cevapla karşılaştır. Değerlendirmeyi sen yaparsın.
İlerleme yükleniyor…
• Somut nesne tikeldir. • Somut nesne özellik taşıyıcısıdır • Somut nesne olumsal bir varlıktır. • Somut nesne sonlu bir zaman aralığında (sürede) vardır • Somut nesne uzayda bir yer kaplar. • Somut nesne özdeşliğini koruyarak nitelikçe değişebilir ve/veya devinebilir. • Somut nesne tam-somuttur. • Somut nesnenin bağımsız varlığı.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Çıplak taşıyıcı’nın kendisinin bir özelliği bulunmaz ve kendisi de bir özellik değildir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Çıplak Taşıyıcılı Trop Kuramı’nın temel ontolojik kategorileri, Trop ve Çıplak Taşıyıcı, türetilmiş ontolojik kategorisi ise Somut Nesne kategorisidir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bu kuramın temel ontolojik ilişkisi ise çıplak taşıyıcılar ve troplar arasındaki taşıma ilişkisidir. Bu durumda bir somut nesne, bir çıplak taşıyıcı tarafından “taşınan” troplardan oluşur. Ancak burada çıplak taşıyıcının bir tropu taşıması, bu tropun çıplak taşıyı cının bir tikel özelliği olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, ne çıplak taşıyıcı’nın kendisinin bir özelliği vardır, ne de kendisi bir özelliktir. Başka bir deyimle, bu kuramda, çıplak taşıyıcı ne bir troptur ne de taşıdığı troplar kendisinin özellikleridir; yani çıplak taşıyıcı, özellikten yoksun bir şey olarak tasarlanmıştır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın temel ontolojik kategorisi Trop kategorisi, temel ontolojik ilişkisi Biraradalık ilişkisi, türetilmiş ontolojik kategorisi ise Trop Demeti kategorisi olup, bu kategori Somut Nesne kategorisinin işlevini görür. Bu kuramda kabul edilen troplar, yalnız (hepsi 1-li trop olan) nitelik tropları, zaman tropları ve uzay troplarıdır. Çoklu troplar, yani bağıntı tropları bu kuramda yer almaz. Biraradalık ilişkisi ise troplar arasında bulunan ikili bir ilişkidir. İki trop arasındaki Biraradalık ilişkisinin bulunması, sezgisel olarak, bu iki tropun aynı bir yalın somut nesne tarafından taşınması demektir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Makro-fiziksel örnek: Belli bir yerde belli bir süre için bulunan çok bir küçük kırmızı boya beneği, bir yalın somut nesnedir. Bu türlü bir somut nesneye özgü fonksiyon biçiminde en üst trop türleri, Renk, Zaman ve Uzay belirlenebilir trop türleridir. Buna göre söz konusu boya beneği, belli bir renk tropu (Kırmızılık tonu), belli bir zaman tropu ve belli bir uzay tropunu taşır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Mikro-fiziksel örnek: Günümüzün Fizik bilimine göre, tüm fiziksel somut nesneler kuark, elektron, foton gibi bölünmez atom-altı parçacıklardan oluşur. Ancak bu bölünemez somut nesneler bile yalın somut nesneler değildir. Çünkü her ne kadar böyle bir bölünemez somut nesnenin uzaysal uzanımı tek bir uzay tropu sayılabilse de, zamansal uzanımı birden çok sayıda trop kapsayabilir. Üstelik bu farklı zaman anlarında bazı belirlenebilirleri farklı değerler alabilir. Örneğin Elektron türüne özgü (fonksiyon biçiminde en üst türden) bir belirlenebilir olan Spin Değeri’nin + ½ ile – ½ olmak üzere tam iki tane örnekleyeni vardır. Dolayısıyla A belli bir elektron olduğunda, A’nın t gibi bir zaman anındaki spin değeri + ½ iken t* başka bir zaman anındaki spin değeri – ½ olabilir. Bu ise A’nın (söz konusu elektronun) Spin Değeri belirlenebiliri altında iki farklı belirlenmişi taşıdığı, dolayısıyla da bir yalın somut nesne olmadığı anlamına gelir. Öte yandan (belli bir) t-anındaki-elektron bir yalın somut nesnedir. Nitekim t-anındaki-elektron Uzay ve Zaman belirlenebilirleri altında yalnız birer uzay ve zaman tropu ile Kütle, Elektrik Yükü ve Spin Değeri belirlenebilirleri altında yalnız birer kütle-tropu, elektrik-yükü tropu ve spin-değeri tropu taşır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın amacı, somut nesnenin troplardan Biraradalık ilişkisi yardımıyla nasıl oluştuğunu ortaya koymaktır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bütün bileşenleri aynı bir yalın somut nesneye ait olan bir trop bileşimi trop demeti olarak adlandırılır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Genel olarak somut nesne (ister yalın ister yalın olmasın) bir veya birden çok sayıda yalın somut nesnenin toplamı olan bileşim ile özdeştir. Ancak bu özdeşlik somut nesne olmanın gerekli koşulu olmakla birlikte, tüm somut nesnelere ilişkin bir yeterli koşul değildir. Böyle bir yeterli koşulun verilebilmesi için yalın somut nesnelerin toplamı olan bileşimlerin özdeşliği, devinimi veya değişiminin ayrıntı lı bir incelemesi gerekir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Nitelik ve Bağıntı Troplu Demet Kuramları, daha önce incelenen Nitelik Troplu Demet Kuramı’nın bir uzantısı sayılabilir. Bu yeni kuramın temel ontolojik kategorileri, hem nitelik hem bağıntı troplarını kapsayan Trop kategorisi ile nitelik ve bağıntı trop kümelerini kapsayan genel Küme kategorisidir. Türetilmiş kategorileri ise, somut nesnelerin işlevini gören Trop demeti kategorisi ile özellik türü işlevini gören Trop Kümesi kategorisi ve nesne türü işlevini gören Trop Demeti kümesidir. Bu kuramda bağıntı tropları (Somut Nesne kategorisi bulunmadığından ötürü), ancak troplar veya genel olarak trop bileşimleri arasında bulunan ba ğıntılar olduklarından ikinci-basamak veya daha yüksek basamak bağıntılardır. Dikkat edilirse yalnız nitelik tropları birinci-basamak tropu olabilir. Bu kuramda Somut Nesne kategorisinin işlevini, bütün Trop Demeti Kuramları’nda olduğu gibi, tropların biraradalığı yoluyla oluşan trop demetleri görür. Ancak daha önce incelenen Nitelik Troplu Demet Kuramı’nda Biraradalık ilkel temel bir ontolojik ilişki iken, bu kuramda her trop demetinde bu trop demetini oluşturan troplar arasında ayrı ayrı biraradalık bağıntı tropları bulunur. Ancak bütün bu farklı biraradalık bağıntı troplarında bir benzerlik bulunduğundan, bütün bu biraradalık tropları bir benzerlik kümesini oluşturur. Bu benzerlik kümesi de Biraradalık Ba ğıntısı’nın işlevini görür.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Aynı bir belirlenebilirin altında birden çok sayıda belirlenmiş olan tropun bulunamadığı uzay bölgelerine bölgecik denir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Genel olarak A, B türünden bir somut nesne ve t, A’nın varolduğu bir zaman anı olsun. A somut nesnesinin t zaman anında kapladığı Ut uzay bölgesinin içindeki u bölgeciğini ele alalım. Buna göre B türüne özgü fonksiyon biçimindeki en üst türden belirlenebilenler B1, ... , Bn olup, bu belirlenebilenlerin u bölgeciğindeki t anındaki örnekleyenleri sırasıyla b1, ..., bn tropları olsun. Bu durumda (u, t, b1 + ... + bn) üçlüsüne bir yalın somut nesne denir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Somut nesnenin hangi yalın somut nesnelerden oluştuğunun belirlenmesi zamana bağlıdır. Buna göre A gibi bir somut nesneyi t zaman anında oluşturan yalın somut nesnelerin toplamına, A’nın t zaman anındaki evresi, kısaca t-evresi diyoruz. Örneğin sözü geçen TLD’nin t-evresi, yukarıdaki üç yalın somut nesnenin toplamı olarak tanımlanır. Başka bir deyişle, TLD’nin t-evresi, (u1, t, kırmızılık tropu, m1) + (u2, t, renksizlik, m2) + (u3, t, renksizlik tropu, m3) olarak tanımlanır. Bir somut nesnenin t zaman anında kapladığı uzay bölgesi, o nesneyi oluşturan yalın somut nesnelerin kapladığı bölgeciklerin toplamı demektir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bir somut nesnenin var olduğu t zaman anındaki parçaları, bu somut nesnenin t-evresinin bileşenleri demektir. Buna göre t anındaki her parça, zaman bileşeni t olan bir yalın somut nesne veya zaman bileşeni t olan birden çok sayıda yalın somut nesnenin toplamıdır. Örneğin bir birey olan TLD’nin t anındaki parçaları, TLD’nin tevresinin parçalarıdır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Somut nesnelerin yapısı ve taşıdığı özellikler bu nesnelerin ait oldukları türe göre değişebilir. Dolayısıyla somut nesnelerin ontolojik yapısını ortaya koyabilmek için somut nesne türlerini göz önünde tutmak gerekir. Gündelik dilde Somut Nesne türlerinden söz etmek için, insan, gezegen, tunç, su, hava gibi tür adları kullanılır. Bu tür adlarından insan ve gezegen sayılabilir birey türü adları, tunç, su, ve hava ise (sayılamayan) kitle türü adlarıdır. Bu dilsel ayrımın şöyle bir ontolojik karşılığı vardır. Birincileri İnsan, Gezegen gibi birey türlerinin, ikincileri ise Tunç, Su, Hava gibi kitle türlerinin adlarıdır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Aynı türü örnekleyen bireylerin doğal olarak birbirinden ayrı olmaları Bireylerin Girişmezliği İlkesi’ne dayanır. Aynı türden bireyler aynı zamanda aynı yeri (yani uzay bölgesini) kaplayamaz.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bu ilke, Yalın Somut Nesnelerin Girişmezliği İlkesi’nin bir sonucudur. Bunu olmayana ergi yöntemi ile göstermek için Yalın Somut Nesnelerin Girişmezliği İlkesi’ni kabul edip, (1)’in değillemesini, yani aynı türden iki bireyin belli bir zaman anında aynı bir yeri kapladığını varsayalım. Buna göre o yerde her iki bireyin parçası olan bir yalın somut nesne bulunur. Oysa söz konusu bireyler farklı olduğundan, en azından bir zaman anında aynı yerde iki farklı yalın somut nesne bulunmalıdır. Yalın Somut Nesnelerin Girişmezliği İlkesi ise bunun olanaksız olduğunu ortaya koyduğundan bir çelişki elde edilmiş olur. Dolaysıyla Bireylerin Girişmezliği İlkesi’nin değillemesi yanlış kendisi de doğrudur. Böylece bireylerin birbirinden ayrı oldukları gösterilmiş olur.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Her birey kendisi dışında herhangi bir şeyden bağımsız olarak varolabilir. Bir birey genellikle (bileşenler mantığı anlamında) parçalarının toplamı ile özdeş değildir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Kitle türlerine örnek olarak Tunç, Su ve Hava’yı vermiştik. Bu gibi kitle türlerini İnsan, Gezegen gibi birey türlerinden ayıran şudur: Kitle türlerinin örnekleyenleri, bireylerin tersine, doğal olarak birbirinden ayrı değildir, bir değildir, dolayısıyla da sayılamazlar.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Kitleler, homojen ve heterojen olmak üzere iki çeşide ayrılır. Homojen kitle hem kendisi hem de bütün parçaları aynı türden olan kitle, heterojen kitle ise homojen olmayan kitle demektir. Örneğin tunç, su ve hava kitleleri homojen kitleler, zeytinyağı ile karıştırılmış bir suzeytinyağı karışımı bir heterojen kitledir. Belli bir türden homojen kitlelerin toplamı o türden homojen bir kitledir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bir somut nesnenin kimliği, o nesnenin (i) belli bir türden bir nesne olmasını sağlayan ve (ii) nesneyi o nesne yapan şey demektir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bir bireyin kimliği, onun taşıdığı içkin tümel özelliklerden oluşur: Önce içkin özellik/içkin olmayan özellik ayrımını açıklıyor, sonra da bu kimlik çeşidinin niye geçerli olmadığını gösteriyoruz. Bir bireyin taşıdığı bir özelliğin içkin olması, yalnız kendi doğasından kaynaklanan, yani o bireyin başka bireylerle olan bağıntılarına dayanmayan bir özellik olması demektir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bir bireyin kimliği, onu oluşturan madde, yani kitledir: Bu görüşü gene boşluktaki tüm içkin özellikleri aynı olan iki küre örneğine uygulayalım. Kimlik, küreyi bir yapan şey olduğuna göre, küreyi oluşturan maddelerin (kitlelerin) her biri onu oluşturan küreyi bir kılmalıydı. Buradaki varsayım aynı maddenin iki ayrı yerde birden olamayacağıdır. Oysa bir küreyi oluşturan madde, birçok başka küreyi ya da küre biçiminde olmayan başka bir şeyi de oluşturabilir, hatta evrenin çeşitli yerlerinde salt madde (kitle) olarak bulunabilirdi.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bir bireyin kimliği, onun biçimidir: Gene küre örneğini ele alacak olursak, bir tümel olarak kürenin biçimi, yani Kürelik tümel özelliği, bir birey olan kürenin kimliği olamaz; çünkü örneğin, örnekteki tam-benzer ikinci küre (ve diğer tam benzer küreler) de bu tümeli, Kürelik’i örnekleyecektir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?