Konuyu anla
Basit doğrusal modelde toplam maliyet = Sabit maliyet + Birim değişken maliyet × Miktar; toplam gelir = Birim satış fiyatı × Miktar olarak yazılır. Sabit maliyet, incelenen kapasite aralığında miktardan bağımsız kabul edilir. Birim değişken maliyet ise üretilen her birim için ek maliyettir.
Birim katkı payı, satış fiyatından birim değişken maliyetin çıkarılmasıyla bulunur. Bu tutar önce sabit maliyeti karşılar. Katkı payı pozitifse başabaş miktarı Sabit maliyet / Birim katkı payıdır. Model, satış fiyatı ve birim değişken maliyetin değişmediğini; üretilen miktarın satıldığını varsayar. Gerçek bir işletmenin tüm koşullarını kapsadığı düşünülmemelidir.
Adım adım örnek
Sabit maliyet 24.000 TL, birim satış fiyatı 150 TL ve birim değişken maliyet 90 TL. Başabaş miktarı kaç birimdir?
- Birim katkı payı: 150 − 90 = 60 TL.
- Başabaş miktarı: 24.000 / 60 = 400 birim.
- Kontrol: 400 × 150 = 60.000 TL gelir; 24.000 + 400 × 90 = 60.000 TL maliyet.
Sonuç: 400 birimde gelir ve maliyet eşittir. Katkı payının tamamı sabit maliyeti karşılar; modelde kâr sıfırdır.
Kontrol noktası: Bölmeden önce katkı payını hesapla. Satış fiyatına doğrudan bölmek değişken maliyeti görmezden gelir.