AUZEF Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I kısa ders notları
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I dersinin 14 haftalık konu sırasına göre hazırlanmış kısa ünite notları. Her ünitede özet, bilmen gerekenler ve önemli kavramlar var; okuduktan sonra çıkmış sorularla kendini sınayabilirsin.
- Ders kodu
- ODAI0001
- Ünite
- 14
- Güncelleme
- 2026-11-14
- Ünite 1Osmanlı Devleti'nde modernleşme hareketleriOsmanlı'da modernleşme, gerileme döneminde devleti kurtarma çabası olarak başladı. Önce askerî alanda başlayan yenilikler, Lale Devri, III. Selim'in Nizam-ı Cedid ordusu ve II. Mahmud'un Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmasıyla (Vaka-i Hayriye, 1826) merkezî devleti güçlendirmeye dönüştü. Batı'dan örnek alınan bu adımlar eğitim, hukuk ve idareye de yayıldı.
- Ünite 2Kurumsal modernleşme dönemi (Tanzimat ve Islahat)Tanzimat Fermanı (1839) can, mal ve namus güvenliğini, vergide eşitliği ve düzenli askerlik ilkelerini ilan etti. Islahat Fermanı (1856) gayrimüslim tebaaya ek haklar tanıdı. Bu dönemde Batı tarzı okullar, bakanlıklar, nizamiye mahkemeleri ve ilk Osmanlı Bankası gibi kurumlar ortaya çıktı.
- Ünite 3Kurumsal modernleşme dönemi (1876–1908): Meşrutiyet ve II. AbdülhamidI. Meşrutiyet, Kanun-ı Esasi'nin ilanıyla 1876'da başladı, ancak 93 Harbi gerekçesiyle II. Abdülhamid tarafından 1878'de askıya alındı. İstibdat yıllarında eğitim, haberleşme ve ulaşımda önemli kurumlar kuruldu; aynı zamanda muhalefet ve gizli örgütlenmeler güçlendi.
- Ünite 4Osmanlı fikir hareketleriOsmanlı'nın son yüzyılında devleti kurtarmaya yönelik üç ana akım öne çıktı: Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük. Batıcılık, Adem-i Merkeziyetçilik ve Liberalizm gibi akımlar da tartışıldı. Fikir hareketleri Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı sonrasında Türk milliyetçiliğinin güçlenmesine katkı yaptı.
- Ünite 5Osmanlı dış politikası19. yüzyıl Osmanlı dış politikasına Doğu Sorunu ve büyük devletlerin rekabeti yön verdi. Osmanlı denge politikası izleyerek bir devleti diğerine karşı kullanmaya çalıştı. Kırım Savaşı, 93 Harbi, Berlin Antlaşması ve Balkan Savaşları bu sürecin dönüm noktalarıdır.
- Ünite 6Modernleşme döneminde Osmanlı ekonomisiOsmanlı ekonomisi 19. yüzyılda Avrupa sanayi devrimiyle rekabet edemedi. 1838 Baltalimanı Ticaret Antlaşması serbest ticareti getirdi; borçlanma 1854'te başladı ve 1875'te devlet iflasını ilan etti. 1881'de Düyun-ı Umumiye kuruldu ve gelirlerin önemli kısmı yabancı alacaklıların denetimine geçti.
- Ünite 7Birinci Dünya Savaşı ve Osmanlı DevletiOsmanlı, 1914'te Almanya yanında savaşa girdi. Savaş boyunca Çanakkale, Kafkas, Irak, Filistin ve Hicaz cephelerinde mücadele etti. Çanakkale zaferi (1915) savaşın önemli Osmanlı başarılarından biridir. 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması savaşı sona erdirdi ve işgallerin yolunu açtı.
- Ünite 8Ermeni meselesiErmeni meselesi, 19. yüzyılda Osmanlı'daki Ermeni cemaatinin hakları ve büyük devletlerin müdahaleleriyle uluslararası bir sorun haline geldi. Berlin Antlaşması'nın 61. maddesi konuyu uluslararası gündeme taşıdı. I. Dünya Savaşı sırasında Doğu Anadolu'daki isyanlar ve çatışmalar üzerine 1915 Tehcir Kanunu çıkarıldı.
- Ünite 9Millî Mücadele dönemi I: işgaller ve cemiyetlerMondros sonrasında İzmir, Adana, Antep, Maraş ve Urfa gibi bölgeler işgal edildi. Ulusal direnişin ilk örnekleri Kuvâ-yı Millîye ve müdafaa-i hukuk cemiyetleriydi. Mustafa Kemal 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak millî mücadeleyi örgütlemeye başladı.
- Ünite 10Millî Mücadele dönemi II: kongreler ve Meclis-i Mebusan dönemiErzurum (1919) ve Sivas (1919) kongreleri bölgesel örgütlenmeyi ulusal bir harekete dönüştürdü. Amasya Genelgesi ile Millî Mücadele'nin gerekçesi ve yöntemi açıklandı. Son Osmanlı Mebusan Meclisi Misak-ı Millî'yi ilan etti; İstanbul'un işgali (16 Mart 1920) üzerine meclis dağıldı.
- Ünite 11I. TBMM dönemi23 Nisan 1920'de Ankara'da açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi hem yasama hem yürütme yetkisini kendinde topladı. 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu egemenliğin millete ait olduğunu ilan etti. Meclis, Sevr Antlaşması'nı tanımadı ve ayaklanmalarla mücadele etti.
- Ünite 12Millî Mücadele'nin mali kaynaklarıSavaşın finansmanı yoksulluk içinde ve sınırlı imkânlarla sağlandı. Halk bağışları, Tekâlif-i Millîye Emirleri, Anadolu'ya gelen yardımlar ve çeşitli iç kaynaklar kullanıldı. Doğu cephesinden Sovyet Rusya'nın yardımı da önemli oldu.
- Ünite 13İstiklal Harbi: askerî mücadeleler dönemiDoğu Cephesi'nde Gümrü Antlaşması (1920) imzalandı. Güneyde Fransızlarla, batıda Yunanlılarla mücadele edildi. I. ve II. İnönü savaşları, Sakarya Meydan Muharebesi (1921) ve Büyük Taarruz (Ağustos 1922) bu dönemin ana safhalarıdır; Başkomutanlık Meydan Muharebesi'yle Yunan ordusu yenildi.
- Ünite 14Millî Mücadele'nin dış ilişkileriAnkara Hükûmeti, Millî Mücadele sırasında Sovyet Rusya, Fransa, İtalya ve İngiltere ile çeşitli diplomatik ilişkiler kurdu. Moskova Antlaşması (1921), Ankara Antlaşması (1921) ve Kars Antlaşması (1921) önemli adımlardır. Londra Konferansı TBMM'nin ilk uluslararası temsiliydi.
Üniversiten’in özgün özetidir; resmî ders kitabının veya derse ait materyalin yerine geçmez.