Soru arşivi yükleniyor…
Sorular yükleniyor…
Sınav ve konu sorularıyla çalış. Cevabını kontrol et, zorlandığın soruları kaydet ve yeniden çöz.
363 sorunun metninde arama yapabilirsin.
Diğer 3 görselli soruları kendi sayfalarında çözebilirsin.
Kendi cevabını düşün, sonra yayımlanmış cevapla karşılaştır. Değerlendirmeyi sen yaparsın.
İlerleme yükleniyor…
Talep veya arz esnekliğinin tam katı olması, vergiden sonra denge miktarının değişmesine engel olur. Bu yüzden de aşırı vergi yükü oluşmaz. Ancak, yine de katı olan taraf vergi yansıması yoluyla vergiyi fiilen öder.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Vergi, denge miktarında değişmeye yol açmazsa aşırı vergi yükü oluşmaz.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Özü itibarıyla dinî bir karakter taşıyan ve tarımsal üretimden alınan aflar (öşür) vergisi bir tarafa bırakılırsa insanlık tarihi ve vergi kavramının tarihsel olarak doğuşu düşünüldüğünde gelirin bir vergi konusu olarak kullanılması oldukça yenidir. On dokuzuncu yüzyılın başlarına kadar gelişmiş ülkelerde devletin ihtiyaç duyduğu finansman, bazı lüks malların üzerine konulan gümrük vergilerine dayanmaktaydı. Bu tür vergilerin devletlerin ihtiyaç duyduğu yüksek finansman ihtiyacını karşılama konusundaki yetersizliği, devletleri daha geniş tabanlı bir vergi konusu bulmaya yöneltmiştir. Tarihsel olarak parasal ekonominin, belge düzeni ve kayıt sisteminin geliştiği ülkelerde bireyler tarafından elde edilen gelirin vergilendirilmesi mümkün hâle gelmiş ve tercih edilmiştir. Bu çerçevede İngiltere’de 1779 yılında geçici olarak uygulamaya alınan ve daha sonraki dönemlerde ihtiyaç duyuldukça kısa süreli olarak kullanılan gelir vergisi, 1860 yılından itibaren sürekli olarak uygulanmaya başlanmıştır. Benzer şekilde Amerika Birleşik Devletleri’nde 1913, Fransa’da 1849 ve Almanya’da 1891 yılında gelirin vergilendirilmesine dönük uygulamalar başlatılmıştır. Türkiye’de ise gelirin vergilendirilmesine yönelik ilk uygulama, 1926 yılında yürürlüğe konulan Kazanç Vergisi’dir. Bu vergi 1950 yılında uygulanmaya başlanılan Gelir Vergisi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
İktisadi açıdan gelir, üretim sürecinde rol alan faktör sahiplerinin üretimden aldıkları payı ifade eder. Bir malın üretilmesinde; emek, arazi, sermaye ve girişim olmak üzere dört faktör bulunmaktadır. Üretim sürecinde yaratılan katma değerden emek ücret, arazi kira, sermaye faiz ve girişim kâr olarak gelir elde etmektedirler. Bir ekonominin bir yıl içerisinde ürettiği hâsıla; ücret, kira, faiz ve kâr gelirlerinin toplamından oluşmaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bireyin toplam gelirinin içerisinde ücret gelirinin oranı daha yüksek olsa da eğer kira ve faiz geliri, hisse senedi kâr payı ya da sahip olduğu servetin değerindeki artışı gibi sermaye geliri niteliğinde gelirleri de varsa bu bireyin hem emek sınıfı hem de sermaye sınıfı içerisinde yer aldığı söylenebilir. Diğer taraftan günümüzde çok yüksek ücretlerle çalışan bazı üst düzey yöneticilerin yüksek ücret gelirleri düşünüldüğünde, onların toplumsal olarak gelir dağılımı içerisinde alt-orta gelir grubunda yer alan ücretli-emek sınıfı içerisinde olduğunun düşünülmesi çok kolay olmayacaktır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Ekonominin geneli açısından düşünüldüğünde de; bir ekonomide üretilen tüm mal ve hizmetlerin üretiminde rol alan faktör sahiplerinin üretimden aldıkları ücret, kira, faiz ve kâr gelirlerinin toplamını oluşturan Millî Gelir, nihai olarak o ekonomide üretilen tüm mal ve hizmetlerin değerlerinin toplamını temsil eden Millî Hasıla’ya eşit olacaktır. Dolayısıyla eğer bir ekonomideki faktör gelirlerinin hiçbir istisna olmaksızın hepsinin vergilendirilmesi durumunda, o ekonomide üretilen tüm hasılanın ya da katma değerin, diğer bir bakış açısı ile mal ve hizmetlerin vergilendirilmiş olacağı söylenebilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Kişisel gelir vergisi açısından vergileme birimi bireylerdir. Dolayısıyla gelir kazanan tüm bireyler, yaşı ve kazandığı gelirin büyüklüğü dikkate alınmaksızın elde ettikleri gelirler üzerinden vergiye tabi olacaktır. Bu tür bir uygulama içerisinde işletmelerin kazançları için ayrı bir vergiye ihtiyaç yoktur. Çünkü işletmelerin elde ettiği kazançlar da öyle ya da böyle kâr, kâr payı ya da dağıtılmamış kazançlar olarak firma sahiplerinin payına düşecektir. Fakat bu mantığın işlemesi ve ekonomide yaratılan tüm gelirin vergilendirilerek kapsamlı gelir tanımının uygulanabilmesi açısından, tüm kurum kazançlarının ortakların payı oranında ortaklara tahsis edilmesi gerekir. Ancak bu şartlar altında, kurum kazançlarının vergilendirilmesi için ayrı bir vergiye ihtiyaç olmadığı düşünülebilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Gelir bir zaman dilimi ya da dönemi ile ilişkilendirilerek tanımlanır. Bir bireyin gelirinin 10.000 lira olduğunun tespiti hiç bir anlam ifade etmez. Bu rakam bir saatte, bir günde, bir ayda, bir yılda ya da ömür boyu elde edilen gelir olabilir. Belirli bir dönemi olmayan gelir üzerinden alınacak bir vergi hem uygulanabilirliği hem de adalet sonuçları açısından önemli problemlere neden olacaktır. Bu nedenle vergisel amaçlar açısından bir bireyin geliri genellikle dünyanın bütün ülkelerinde yıl esasına göre tanımlanır ya da belirlenir. Yıl esasına dayalı ve dönemler arası değişmeyen bir gelir vergisi sistemi uygulamada karşılaşılabilecek problemlerin azalmasına yardımcı olacaktır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bireyin alım gücü ile ilgili yapmış olduğu tercihlerin, bireyin bu günkü tüketimi ve net serveti üzerinde etkisi vardır. Net servet, bir bireyin belli bir andaki varlıkları ile borçları arasındaki farkın değerini temsil etmektedir. Gerçek hayatta birey bugün daha çok tüketmek ya da daha az tüketmek şeklinde karar verirken, eş anlı olarak başka konularda da karar vermektedir. Net serveti pozitif olan bir birey bir yılda elde ettiği alım gücü ya da gelirden daha azını tüketmeye karar verirse, eş anlı olarak tasarruf kararı ya da net servetini arttırma kararı da almış olacaktır. Bireyin yıllar itibariyle vermiş olduğu tüketim ve tasarruf kararlarının bir sonucu olarak net servetinin belirli bir andaki değeri pozitif ya da negatif olabilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Eğer birey o yıl elde ettiği gelirden daha azını tüketirse, bireyin net servetindeki değişim pozitif olacak yani net serveti artacaktır. Tam tersi durumda, yani birey elde ettiği gelirden daha fazlasını tüketirse bu durumda da net servetindeki değişim negatif olacak yani net serveti azalacaktır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Gerçek hayatta kimi durumlarda bireyin gelirini kullandığı, ancak net servetinde değişme yaratmayan ya da tüketim anlamına gelmeyen bazı kullanımların olduğu da unutulmamalıdır. Bireylerin diğer bireylere ya da kurumlara yapmış oldukları bağışlar, verdikleri hediyeler ya da ödedikleri vergiler bu kapsamda düşünülebilir. Gelirin bu tür kullanımı iktisadi anlamda bir tüketim sayılamaz.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Kapsamlı gelir, gelirin kaynağı dikkate alınarak da tanımlanabilir. Kaynakları açısından kapsamlı gelir; veri bir yılda bireyin alım gücünü artıran kazançlar ile net servetinin değerinde ortaya çıkan artışların toplamıdır. Bu anlamda bireylerin gelirlerinin; üretim faktörlerinin satışından elde edilen kazançlar, kişi ve kurumlardan alınan transferler ve sahip olunan servetin değerinde ortaya çıkan artışlar ya da sermaye değer artış kazançları olmak üzere üç kaynağı bulunmaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Gelirin kullanımına ya da kaynağına göre yapılacak bir gelir hesaplamasında gelirin elde edilmesi ile ilgili kabul edilebilecek giderlerin (komisyon ödemeleri, seyahat giderleri, vb.) kapsamlı gelirden düşülmesi gerekir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
[(Tüketim + Vergiler ve Hediyeler + Tasarruflar) - Gelir Elde Edilirken Katlan›lan Maliyetler].
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Cevap: [(Kazançlar + Transferler + Net Sermaye Değer Artışı) - Gelir Elde Edilirken Katlanılan Maliyetler].
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bir malın üretilmesinde üretim faktörleri ve bu üretim faktörlerinin üretim sürecinde yaratılan katma değer nedeniyle elde ettikleri kazanç ve iratları vardır. Dolayısıyla akım gelir, tanımsal olarak sadece bu faktör gelirlerinin toplamından oluşmaktadır. Akım gelir sadece bireylerin sahip olduğu üretim faktörlerinin kullanılması sayesinde elde edilen sürekli nitelikteki gelirlerden oluşmaktadır. Bu gelir tanımı, kapsamlı (geniş anlamda) gelir tanımı içinde yer alan; bireylerin hediye ya da sermaye değer artışı kazançları gibi başka adlar altında, (geçici) nitelikte elde ettiği gelirleri içermediği için vergilenebilecek gelirin daha dar şekilde tespit edilmesine yol açmaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bireylerin tüketimlerinin değerinin tespit edilmesi sırasında karşılaşılan en önemli problem; bireylerin öz tüketim ya da ayni gelirlerinin bulunmasıdır. Bu tür ayni gelir veya tüketim konusu olan mal ve hizmetlerin varlığı gelir vergisinin uygulanmasında önemli bir problem oluşturmaktadır. Piyasa dış işlemlerin varlığının bir sonucu olarak ortaya çıkan bu tür ayni gelirler, bireyin parasal geliri olmaksızın tüketimini/satın alma gücünü artırıcı bir etki yaratmaktadır. Bu tür ayni gelirlerin tespitindeki güçlükler nedeniyle birçok gelir vergisi sisteminde bu tür gelirlerden vergi alınamamaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bireylerin piyasa dış işlemlerin sonucu olarak elde ettiği ayni gelirlerin kaynağı çok çeşitli olabilir. Bu tür aynı gelirlerin ortak niteliği; bu aynı nitelikteki tüketim olmasaydı ihtiyacın ancak dışarıdan para harcayarak giderilebilecek olmasıdır. Evde sebze yetiştirmek, yiyeceklerin evde yapılması, kadının kendi çocuğuna bakması gibi öz tüketim durumu ile bu tür mal ve hizmetlerin parayla satın alınması durumu arasında fark bulunmaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
İşverenler tarafından çalışanlara verilen kıyafet, yemek, servis/araç, lojman, sağlık sigortası ve hizmet içi eğitim ayni menfaatlere örnek gösterilebilir. İşverenler tarafından bu ayni menfaatler yerine parasal karşılıkları ödenmiş olsaydı, kişinin geliri içinde bu ödemeler de gözükecektir. Dolayısıyla kapsamlı gelir tanımı açısından bu tür menfaatlerin de parasal değerinin gelir içerisine dahil edilmesi gerekmektedir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Kapsamlı gelirin hesaplanmasında karşılaşılan problemler ve daha basit olması nedeniyle gelir vergisi uygulamalarında kapsamlı gelir tanımı yerine akım gelir tanımı tercih edilmektedir. Ayrıca kapsamlı gelir tanımına bağlı olarak gerçekleştirilecek vergilendirmenin daha önce bahsedilen çifte vergilendirmeye yol açması ve sermaye birikimi üzerindeki olumsuz etkileri akım gelir tanımının tercih edilmesindeki diğer gerekçelerdir. Bu tür nedenlerle gelir vergisi uygulamasında genel olarak akım gelir tanımının benimsendiği, bireylerin gelir transferleri yoluyla elde ettiği gelirler ve sermaye değer artış kazançlarının diğer vergi uygulamaları ile vergilendirilmesinin veya kısmen ya da tamamen vergilendirilmemesinin tercih edildiği görülmektedir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Gelirin vergilendirmesi açısından önemli konulardan bir tanesi; daha önce gelir kavramının tanımı ile ilgili açıklamalardan da hatırlanacağı gibi; gelirin elde edilmesinde katlanılan maliyetlerin elde edilen brüt gelirden düşülmesi gerekliliğidir. Bireylerin iktisadi faaliyetlerinin taşımış olduğu özellikler ve işin yapılması sırasında katlanılan maliyetler birbirinden farklı olduğu için, bireylerin gerçek refahının göstergesi olan net gelirin tespitinde işin yürütülmesi ile ilgili giderlerin brüt gelirden indirilmesi bir zorunluluktur. Örneğin brüt gelirleri 90.000 lira olan, ancak net gelirleri sırasıyla 40.000 ve 10.000 lira olan iki bireyin brüt gelir esas alınarak eşit miktarda vergi ödemesi adil olmayacaktır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Gelir vergisinin konusunu oluşturan gelir türleri ve mükelleflerin faaliyet gösterdikleri sektörler dikkate alındığında, indirilebilecek giderlerin kapsamının tanımlanması, ulaşılmak istenen vergilemede adalet hedefi açısından oldukça zorlaşmaktadır. Üstelik kendi alanlarında mükelleflerin sahip olduğu mesleki ve sektörel bilgi seviyesi, vergi denetim elemanlarının sahip oldukları bilgi düzeyinden daha yüksektir. Bu nedenle söz konusu bu indirim düzenlemelerinin, vergi kaçırmak için kullanılması ihtimali doğmaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Vergi tarifeleri oran yapısı bakımından artan, azalan ve düz oranlı vergi tarifeleri olmak üzere üç grupta toplanabilir. Bir verginin tarife yapısının hangi grupta yer aldığını tespit etmek için, matrah ile ortalama vergi oran› arasındaki ilişkiye bakmak gerekir. Eğer ortalama vergi oranı matrahtaki artışa paralel olarak artıyorsa artan oranlı vergi tarifesi, ters olarak azalıyorsa azalan oranlı vergi tarifesi ve değişmiyorsa düz (sabit) oranlı vergi tarifesi söz konusudur.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Vergi tarifelerinin değerlendirilmesinde bazen yanılgıya düşülmesine yol açan bir hata; tarife yapısının tespit edilmesinde ortalama vergi oran› yerine marjinal vergi oranına bakılmasıdır. Ortalama vergi oranı; hesaplanan verginin matraha oranıdır. Oysa marjinal vergi oranı; matrahın son birimine uygulanan vergi oranını ifade eder. Tarife yapısının değerlendirilmesinde ortalama vergi oranı yerine marjinal vergi oranının kullanılması yanlış sonuçlara ulaşılmasına yol açabilir. Bu durum marjinal tarife yapısı dikkate alındığında sabit oranlı gibi gözüken ve bireylerin asgari yaşam standartlarını esas alan bir gelir indirimine izin veren bir tarife yapısı örnek alınarak incelenebilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Negatif gelir vergisi, düşük gelirli mükelleflerin gelir vergisi ödemeleri yerine devlet tarafından kendilerine ödeme yapılması suretiyle fakirliğin olumsuz etkilerini azaltmak ve artan oranlılık derecesini artırmak için oluşturulmuş bir vergi politikası aracıdır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?