Kısa cevap · Soru 26
İçinde olma ilişkisini tanımlayınız?
Yayımlanmış cevap
A şeyi B şeyinin içindedir demek B şeyi A şeyine sahiptir demektir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Soru arşivi yükleniyor…
Soru arşivi yükleniyor…
Sorular yükleniyor…
Sınav ve konu sorularıyla çalış. Cevabını kontrol et, zorlandığın soruları kaydet ve yeniden çöz.
354 sorunun metninde arama yapabilirsin.
Diğer 3 görselli soruları kendi sayfalarında çözebilirsin.
Kendi cevabını düşün, sonra yayımlanmış cevapla karşılaştır. Değerlendirmeyi sen yaparsın.
İlerleme yükleniyor…
A şeyi B şeyinin içindedir demek B şeyi A şeyine sahiptir demektir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Uzay-zaman içinde yer almayan bütün şeylere (ister tümel ister tikel olsun) soyut şeyler, tersine uzay ve/veya zamanda yer alan şeylere somut şeyler denir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bazı metafizik kuramlara göre, matematiğin konusu olan sayılar ve kümeler gibi şeyler soyut nesnelerdir. Örneğin 6 sayısı bir nesnedir. Çünkü ne örnekleyeni ne de taşıyıcısı bulunur. Örnekleyeni olmadığından dolayı tikeldir. Öte yandan 6 sayısı soyuttur, çünkü uzay-zaman içinde yer almaz. Dolayısıyla böyle bir kuramda 6 sayısı bir tikel soyut nesnedir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Somut tikeller ikiye ayrılırlar, somut nesneler ve somut özellikler. Somut nesneler uzay ve/veya zaman içinde bulunan tüm canlı ve cansız şeylerdir. Somut bir nesneden soyutlama yoluyla, yani bazı özelliklerinin ayıklanması yoluyla, oluşan nesneye soyutlanmış somut nesne veya kısaca yarı somut nesne denir. Soyutlanmamış somut nesnelere, bazı bağlamlar da yarı somut olanlardan ayırt etmek için tam somut nesne diyeceğiz. Yinelenemez tikel özellikler olarak tanımlanan troplar somut tikel özelliklerdir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Aristoteles’e dayanarak, bütün şeylerin özellik türü, nesne türü, tikel özellik ve nesne kategorilerine ayrıldıklarını söyleyebiliriz.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bu dört kategori dışında kalan başka temel kategoriler de ele alınmıştır. Bunların en önemlileri olay, önerme ile durum kategorileridir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Olay, ortaya çıkan şey demektir. Olayları fiziksel ve zihinsel olarak ikiye ayırabiliriz. Örneğin, Kanuni Sultan Süleyman’ın doğumu, Sokrates’in baldıran zehrini içmesi, Titanik gemisinin 14 Nisan 1912 tarihinde buzdağına çarpması, vb. olaylar fiziksel olaylardır. Öte yandan, şu anda varlık kategorilerini düşünmem, şu anda eve gitme istencim, vb. insan bilincinin içindeki olaylar zihinsel olaylardır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Olaylarda üç öğe ayırt edilebilir. (i) Bir veya birden çok sayıda somut nesne, (ii) belli bir zaman ve/veya uzay bölgesi ve (iii) sözü geçen nesnelerin o zaman ve/veya uzay bölgesinde taşıdıkları özellik veya özellikler. Bu üç öğeyi göz önünde tutarak, olayları yalın olaylar ile (yalın olaylardan oluşan) karmaşık olaylar olmak üzere iki olay türüne ayırabiliriz. Bir fiziksel yalın olay, A gibi (tek ya da bileşik) bir somut nesnenin t gibi bir (zaman) anı ve u gibi bir (uzay) yerinde (bölgesinde) B-olma gibi bir tikel özellik taşıyışı demektir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bir tümcenin kullanım bağlamı, kısaca bağlamı şu öğelerden oluşur. (i) tümceyi kullanan (k gibi) bir kişi, (ii) tümcenin kullanıldığı (t gibi) bir zaman anı veya zaman aralığı ve (iii) tümcenin kullanıldığı (u gibi) (uzay) yeri veya bölgesi.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Tümceler, bağlama-bağlı tümceler ile bağlamdanbağımsız tümceler olmak üzere ikiye ayrılabilirler. Birincileri aynı dile ilişkin farklı bağlamlarda, farklı doğruluk değeri olabilen önermeler dile getirirler. İkincileri ise aynı dile ilişkin bütün bağlamlarda aynı önermeyi dile getirirler, dolaysıyla da hep aynı doğruluk değerini alırlar.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Durumlar gerçek olanlar ile gerçek olmayanlar olmak üzere ikiye ayrılırlar. Gerçek olanlara olgu, gerçek olmayanlara da salt olanaklı durum denir. Nitekim gerçek olmayan bu salt olanaklı durumların gerçek olmaları olanaklıdır. Bir önermenin doğru olması, bu önermenin karşılığı olan durumun gerçek olması, yani bir olgu olması demektir. Öte yandan bir önermenin yanlış olması, bu önermenin karşılığı olan durumun gerçek olmaması, başka bir deyişle bir olgu olmaması (yani salt olanaklı bir durum olması) demektir. Bu salt olanaklı durum, karşılığı olduğu önermeyi yanlış kılan şeydir. Örneğin, Havanın t anında ve u yerinde yağmurlu olduğu durum gerçek ise, yani bir olgu ise, Havanın t anında ve u yerinde yağmurlu olduğu önermesi doğrudur; gerçek değilse, yani salt olanaklı bir durum ise, Havanın t anında ve u yerinde yağmurlu olduğu önermesi yanlıştır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
“Metafizik” teriminin kökeni Eski Yunanca “sonra” ya da “ötesi” anlamına gelen “meta” ön eki ile “doğa” ya da “fizik” anlamına gelen “phusis” sözcüğüne dayanmaktadır. “Metafizik” (“metaphysica”) terimi, tam olarak “ta meta ta physika biblia”, yani “fizik üzerine yazılan notlardan sonra gelen [notlar]” ifadesi, ilk kez Rodoslu Andronikos tarafından Aristoteles’in bir kısmını “ilk felsefe” olarak nitelendirdiği yazılarınwdan oluşan derlemeyi adlandırmak için kullanılmıştır. Andronikos’un bu ifadeyi, Aristoteles’in “ilk felsefe”ye ilişkin metninin, “fizik” üzerine yazılan metinden sonra geldiği için kullandığı düşünülmektedir. İşte “ilk felsefe”ye ilişkin görüşleri içeren metin bugün “metafizik” sözcüğü ile adlandıran alanın konularını oluşturmaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Aristoteles’in dediği gibi, varlığı varlık-olma dışında başka özelliklerine göre değil, salt varlık-olma özelliğine dayanarak inceleyen bir uğraşıdır. Bu ise tüm varlıkların ayrıldığı varlık kategorisi veya ontolojik kategori ya da kısaca kategori denilen en üst türlerin ve bunlar arasındaki ilişkilerin incelenmesi demektir. Buna da varlıkbilim anlamına gelen ontoloji denir
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Metafiziğin asıl amaçlarını şöyle sıralayabiliriz: (i) Varolan veya varolabilen bütün şeyleri kategorilere ayırıp bunlar arasındaki temel ilişkileri ortaya koymak. (ii) Bu kategorilerden hangilerine ait şeylerin varolduğunu hangilerinin varolmadığını araştırmak. (iii) Varolduğu gösterilmiş kategorilerin hangilerinin temel kategori olduğunu saptamak. (iv) Varolduğu gösterilmiş ancak temel kategori olmayan kategorileri, temel kategorilere indirgemek. (v) (i)-(iv) maddelerinde dile getirilmiş amaçlara ulaşırken, karşılaşılan problemleri ortaya koymak ve onlara çözüm önerileri getirmek. (vi) Yukarıdaki amaçları yerine getiren doğru metafizik önermelerden oluşan doyurucu bir metafizik kuram ortaya koymak.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bütün doğru önermeler üç türe ayrılır: analitik a priori doğrular, sentetik a posteriori doğrular ve sentetik a priori doğrular.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Felsefe tarihinden anlaşıldığı gibi, ortaya konulmuş metafizik dizgelerin aksiyomları, bazen açık olarak dile getirilmiş çoğu kez de örtük öndayanaklar ola rak ele alınmıştır. Birinci türden kuramların dile getirildiği yapıtların en çarpıcı örneği, Benedictus de Spinoza’nin Etika adlı kitabıdır. Bu yapıt ardı ardına gelen tanımlar, aksiyomlar ve bunlardan türetilen önermelerden oluşmaktadır. İkinci türden kuramların dile getirildiği yapıtlara örnek olarak da Aristoteles’in Kategoriler ve Metafizik adlı kitaplarını verebiliriz.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bütün (olanaklı) şeyler iki temel ontolojik ilişkiye dayanarak sınıflanır. Bunlardan biri ait olma öbürü de sahip olma ilişkisidir. Ait olma ilişkisi, daha yalın olan ilkel örnekleme ilişkisine, sahip olma ilişkisi ise daha yalın olan ilkel taşıma ilişkisine dayanarak tanımlanır. İlkel ilişkiler tanımlanmaz ancak bir yandan örneklendirilerek öbür yandan aksiyomlar yardımıyla açıklanabilirler.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bir türün varolan örnekleyenlerinin kümesine o türün kaplamı denir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Örnekleme ilişkisine dayanarak metafiziğin en önemli kavramları arasında yer alan tümel ve tikel ana kategorilerini şöyle tanımlarız. Tümel şey, kısaca tümel, varolan ve/veya olanaklı örnekleyeni bulunan bir şeydir. Tikel şey, kısaca tikel, varolan ya da olanaklı örnekleyeni bulunmayan şey demektir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Söyleme İlişkisi, Ait Olma İlişkisi’nin evriğidir. Örneğin, İnsan Ahmet için, Canlı da İnsan için söylenir; Altın belli bir altın külçesi için, Metal da Altın için söylenir; gene Kırmızı belli bir kırmızılık tonu için, Renk de Kırmızı için söylenir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Taşınma İlişkisi, Taşıma İlişkisi’nin evriğidir. Bu durumda A şeyine B şeyinin taşıyıcısı, B şeyine A şeyi tarafından taşınan denir. Bir şeyi taşıyan şeye taşıyıcı, bir şey tarafından taşınan şeye de taşınan denir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Tikel ana kategorisinin bir alt kategorisi olan tikel özellik ka tegorisini şöyle tanımlıyoruz: “A şeyi bir tikel özelliktir” demek, “A şeyi bir şey tarafından taşı nır, yani A’nın bir taşıyıcısı bulunur” demektir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
“A şeyi B şeyini taşır” biçimindeki savların doğru olup olmadığı, savın ortaya konulduğu zamana göre değişebilir. Örneğin, A, önümde soğumaya bırakılan bir bardak süt, B ise bu bardak sütün şu andaki sıcaklık derecesi olan 50 °C olsun. Buna göre “A şeyi B şeyini taşır” savı şu anda doğrudur. Oysa bir saat sonra bar daktaki sütün sıcaklık derecesi, diyelim, 20 °C’ye inerse, aynı “A şeyi B şeyini ta şır” savı bu ikinci zaman anında yanlış olur. Böylece Taşıma İlişkisi’nin genellikle zamana bağlı olduğunu görüyoruz.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Birden çok sayıda şey tarafından taşınabilen özelliklere yinelenebilen tikel özellikler denir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Yalnız bir şey tarafından taşınabilen özelliklere ise yinelenemeyen tikel özellikler denir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?