Soru arşivi yükleniyor…
Sorular yükleniyor…
Sınav ve konu sorularıyla çalış. Cevabını kontrol et, zorlandığın soruları kaydet ve yeniden çöz.
387 sorunun metninde arama yapabilirsin.
Diğer 3 görselli soruları kendi sayfalarında çözebilirsin.
Kendi cevabını düşün, sonra yayımlanmış cevapla karşılaştır. Değerlendirmeyi sen yaparsın.
İlerleme yükleniyor…
Türk kültüründe doğumda bebekle birlikte gelen plasentaya son veya eş adı verilir. Bebeğin eşine veya sonuna saygı gösterilip rastgele yere atılmaz. Tam tersine bebeğin eşi saygıyla gömülür, hatta bazı yerlerde kötü ruhlardan ve tesirlerinden arındırmak için gömülmeden önce tütsülenir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Lohusa kadınların ve yeni doğmuş çocukların korunması için, loğusa kadına gelincik ve meyan kökü şerbeti gibi kırmızı renkli bir şeyler içirmeye, kırmızı atlas kaplanmış yorgan örtmeye, başına kırmızı renkli şal veya kurdele bağlamaya, loğusa kadını yalnız bırakmamaya ve odasında mutlaka demir bulundurmaya çalışılır. Geleneğe göre alkarısı erkeğin bulunduğu yere giremez. Ayrıca, al karısının loğusa kadına basarak eziyet etmeye başladığına hükmedildiği zaman silah atma vasıtasıyla da hastanın korunacağına olan inanç yaygındır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Su kültüyle ilgili uygulamalar günümüz Türkiye’sinde de yaygındır. Yine pek çok suyun kutsal ve şifalı olduğu inancı yayındır. Su temel bir arındırıcı olarak düşünülür. Özelikle büyü yapıldığına inananlar bir akarsuyun üzerinden geçtiklerinde büyünün bozulacağına ve tesiri kalmayacağına inanırlar. Yaygın olarak suya işenmesi, tükürülmesi vb. şekilde suyun kirletilmesi uygun bir davranış olarak görülmez.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Geceleri çeşitli kılıklara girerek veya insanlara tanıdıklarının sesiyle seslenerek onları kandıran çoğunlukla uçurum ve benzeri yerlere getirerek düşüp ölmelerine neden olan kötü ruha kapoz ya da kapos adı verilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Kara Yılan: Altay inançlarında Yeraltı tanrısı Erlik’i simgeleyen ve O’nun kamçısı olarak algılanan mitolojik hayvan.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Ata sözcüğü, Türkçe’de saygı değer yaşlı kimse veya soyundan gelinen yüzyıllar önce yaşamış kimseler ve bunların toplumsal bilinç olarak algılanan ruhları anlamına gelir. Atalar kültüyse, ölmüş olan ataların ölüm sonrasında da tanrısal olağanüstü güçlere sahip olduklarına inanılıp sıkışık anlarında kendi soylarından yaşayanlara yardım ettiklerine inanılması esasına bağlı olarak oluşan inanç ve tapınç örüntüsüdür. Türk halk kültüründe atalar kültü, İslâmiyet’in kabul edilmesinden sonra dini temel kabullere göre yeniden şekillenerek onlarla uygun ve uyumlu bir hale dönüşmüştür.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Türk halk kültüründe yakın zamanlara kadar ölen bir kişinin evinde çenesi bağlanarak baş tarafı Kıbleye doğru gelecek şekilde yatırılıp üzerine bir çarşaf atılarak üstüne bıçak ve sabun gibi nesneler konularak başında en az bir kişinin bulunduğu halde bir gece bekletilmesi yaygın bir uygulamaydı. Bu bekleme esnasında ölünün yanında hiç kimse olmaz ve bir kara kedinin cesedin üzerinden atlaması halinde o kişinin hortlayacağına inanılırdı. Bu nedenle de ne olursa olsun mevtanın yanında en az bir kişinin bulunmasına dikkat ederlerdi.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Halk kültürümüzde insanın yaratılışı veya türeyişi, ağaç ana/ata ve hayvan ana/ata başlıkları altında toplanabilecek antropogonik unsurlar yaşamaktadır. Sözlü kültürümüzde insanın türeyişiyle ilgili yer yer dinsel bilgilerle de karışmış pek çok mitolojik efsane vardır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Halk kültüründe “mit”lerin yer aldığı türlerin başında “halk inançları” (folk beliefs) ve “efsane”ler (legends) gelir. Bunları diğer sözlü edebiyat türleri takip eder.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Gelincik adı verilen hayvanın olağanüstü özelliklere sahip olduğuna, insanların özelikle de kadınların bütün konuşmalarını duyabildiğine ve iğnenin gözünden bile geçebildiğine inanılır. Onu saygıyla anmayan kadınların yaptıkları işleri bozabilir, yemeklerini çalabilir; hatta yakınlarının ölümü gibi felâketlere bile yol açabileceğine inanılır. Bu nedenle kırsal kesimde yakın zamanlara kadar pek çok ev hanımı onu hoş tutmaya ve hakkında kötü konuşmamaya özen gösterirdi.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Her biri bir hayvan adıyla anılan ve 12 yıllık bir devre hâlinde tamamlanan bir takvim sistemi. Türklerin icat ettiği ve yüzyıllar boyunca kullandığı bu takvim halen küçük değişikliklerle Çinliler tarafından kullanılmaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Soy kaynağı olarak algılanan ve ezelden beri var olduğuna inanılan tapınç konusu, hayvanla simgelenen ana ruhuna hayvan ana denir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Kış aylarında istedikleri herkesin sesini taklit ederek insanları aldatarak çağıran ve rast geldikleri insanlara sorular sorup olumsuz cevap aldıklarını ellerindeki tarakla öldüren kötü ruhlara Kara Koncolos adı verilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Türk halk kültüründe varlığına inanılan olağanüstü varlıklardan birisi de “Hırtik” adını taşır. “Hırtik” adı verilen varlık yarı insan yarı hayvan olarak düşünülür. Fırat ve Dicle nehirlerinde deniz kızı yaşadığı inancıyla da ilişkili olmalıdır. Elazığ ili Palu ilçesi civarında, Hırtik’in Murat Nehri’nde yaşayan yarı insan yarı hayvan şeklinde bir yaratık olduğuna inanılır. Yaşlıların özellikle çocukların nehir kenarına inmesini engellemek için söylediği ama herkesin belli belirsiz görüp duyduğu ve varlığına inandığı, insan yiyerek yaşayan ve çok az görülen bir varlık olarak nitelendirilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Dünyanın ve evrenin sonuna dair mitsel unsurlar Türkiye’de çoğunlukla resmi dinsel öğretiyle içiçe geçmiş bir biçimde karşımıza çıkar. Türk Halk kültüründe sözü kaynaklardan derlenen bir efsanede Kıyamet’in nasıl kopacağı şöyle anlatılır: Kıyamete yakın dünyaya gelip kötülük saçacağına inanılan Deccal, her gece dünyayı fethetmek için asasını hazırlar, ama Allah’ın emriyle uykuya dalar ve sabah kalktığında asasını karıncalar tarafından yenildiğini görür, amacına ulaşamaz. Bu nedenle karıncaların öldürülmesi halk arasında doğru bulunmaz. Türk halk kültüründe İslam kökenli dinsel bilgiler arasında da yer alan Kıyamet alameti olarak güneşin batıdan doğup doğudan batması bu bağlamda son derece dikkat çekicidir. Konuyla ilgili bir anlatıda, kıyamet inanmayanların üstünde kopacaktır. Güneş batıdan doğup doğudan batacaktır. Gök ve yer yarılacak. Gökten kızgın yağlar, yerden kaynar sular çıkacak. Dağlar un ufak olacak ve yıldızlar dökülecektir. Bu şekildeki ifadelerle anlatılan kozmolojik sistemin alt-üst olmasıdır. Bu, bir önceki ünitede ele aldığımız Orta Asya’dan şamanist Türkler arasından derlenmiş Kalgançı Çak adlı eskatolojik mit anlatısından çok da farklı değildir. Özellikle yeri tutan dayanaklar olarak dağların işlevini yitirmesi, gökteki yıldızların yere dökülmesiyle mevcut kozmolojik sistemin çöküşünün çok benzer ifadelerle anlatılması kültürel ve işlevsel süreklilik açısından dikkat çekicidir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Demirkıynak, Balıkesir’in Bigadiç Dağları’nda yaşayan ve ağaç, hayvan hatta futbol topu dahil her kılığa girebilen ve aniden ortaya çıkarak korkunç sesler çıkararak insanları korkutan ve son derece pis kokan bir yaratıktır. Göründüğü insanın iflah olmayıp delirdiğine inanılır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Atalar kültü, ölmüş olan ataların ölüm sonrasında da tanrısal olağanüstü güçlere sahip olduklarına inanılıp sıkışık anlarında kendi soylarından yaşayanlara yardım ettiklerine inanılması esasına bağlı olarak oluşan inanç ve tapınç örüntüsüdür.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Halk kültürümüzdeki insanları öldürmeye çalıştığına inanılan kötü ruhlardan birisi de Kara Ura veya Karakura adını taşır. Karakura’nın sessiz bir ortamda ortaya çıktığına ve insanları boğarak öldürmeye çalıştığına inanılır. Onun özelikle düşünceli ve korku içinde olan insanlara geldiği düşünülür.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Günümüz Anadolu’sunda ağaç kültünün ve bununla ilgili uygulamaların en yaygın olduğu toplulukların başında Tahtacı Türkmenleri ve yörükler gelir. Tahtacı Türkmenlerinde özellikle çam, ardıç, ladin ve göknar, Yörüklerdeyse karadut, çam, ardıç, çınar, elma, akağaç ve katran ağacı kutsaldır. Türk dünyasının hemen her yerinde olduğu gibi bu tür kutsal ağaçlara beyaz, sarı, yeşil, mavi ve kırmızı renkli bez çaputlar bağlanarak dilek dilenir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Türk halk kültüründe yeryüzünde bulunan tanrılar, olağanüstü güçler veya kutsal ruhlar olarak karşımıza Umay, çocuğun eşi, Albastı, Karabasan, Kara Koncolos, Karakura, Erkebit, Hırtik Murtik, Demirkıynak, Sarıkız, Kul, Çarşamba Karısı, Yol Azdıran, Şubat Karısı, Kapoz, Mayısa, Arap, Hızır, Bozatlı İhtiyar, ağaç ruhu, su ruhu, dağ ruhu diye adlandırılan varlıklar olarak çıkmaktadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Türk halk kültüründe varlığına inanılan olağanüstü varlıklardan birisi de “Demirkıynak”tır. Demirkıynak, Balıkesir’in Bigadiç Dağları’nda yaşayan ve ağaç, hayvan hatta futbol topu dâhil her kılığa girebilen ve aniden ortaya çıkarak korkunç sesler çıkararak insanları korkutan ve son derece pis kokan bir yaratıktır. Göründüğü insanın iflah olmayıp delirdiğine inanılır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Orta Anadolu’da Yozgat, Çankırı ve Çorum civarında “Yolazdıran” adlı bir olağanüstü varlığa inanılır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Halk arasında gök kuşağının altından geçenin erkekse kız, kızsa erkek olacağı inancı yaygındır. Bu şekliyle gök kuşağı cinsiyetleri değiştirebilen olağanüstü güce sahip mitolojik bir varlık olarak düşünülmektedir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Henüz mevsimin kış olmasına rağmen tepedeki filizi yemek için giden tekeyi gören Mart ayı, kendisi gelmeden tekenin bahar havasına girmesine kızar. Yalvararak Şubat ayından iki gün borç alır ve bir fırtına çıkarır. Filiz yemeye giden teke bu fırıtına da soğuktan donarak ölür. Çünkü Mart ayının Şubat’tan ödünç iki günü unuttuğu ve geri vermediği inancıyla, halk arasında bu olaydan sonra Şubat ayının 28 gün çektiğine inanılır. Donup ölen tekenin adının “Tuşkek” olması nedeniyle de Şubat ayının son günlerinde çıkan fırtınaya “Tuşkek Fırtınası” denilir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Yarasanın tüysüz olması aldığı bir bedduaya bağlanır. Efsaneye göre Hz. Süleyman kuş tüyünden bir saray yapmak ister. Fakat yarasa işini bahane ederek tüylerini vermeye gitmez. Bunun üzerine Hz. Süleyman beddua edince yarasanın tüyleri dökülür.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?