AUZEF Bilimsel Araştırma Teknikleri kısa ders notları
Bilimsel Araştırma Teknikleri dersinin 14 haftalık konu sırasına göre hazırlanmış kısa ünite notları. Her ünitede özet, bilmen gerekenler ve önemli kavramlar var; okuduktan sonra çıkmış sorularla kendini sınayabilirsin.
- Ders kodu
- ISAO3026
- Ünite
- 14
- Güncelleme
- 2026-11-14
- Ünite 1Bilim felsefesi ve bilimsel araştırmaBilim, evreni sistematik gözlem ve akıl yürütmeyle inceleyen bilgi etkinliğidir. Bilimsel bilgi nesnel, doğrulanabilir ve genellenebilirdir. Tümevarım gözlemden genellemeye, tümdengelim genel ilkelerden özel sonuçlara gider. Bilimsel yöntem olgu, kuram ve ampirik test arasındaki ilişkiye dayanır.
- Ünite 2Bilimsel araştırma süreci ve hipotez geliştirmeAraştırma süreci sorunun tanımlanması, literatür taraması, hipotezlerin kurulması, tasarım, veri toplama, analiz ve raporlamadan oluşur. Hipotez, değişkenler arasındaki ilişkiye dair sınanabilir önermedir. Boş hipotez ilişki olmadığını, alternatif hipotez ilişki olduğunu söyler.
- Ünite 3Araştırma tasarımları: keşfedici, tanımlayıcı ve nedensel araştırmalarKeşfedici araştırma az bilinen konularda fikir üretir; tanımlayıcı araştırma durumu betimler; nedensel araştırma neden-sonuç ilişkisini sınar. Deneysel desenler nedensellik için en güçlü kanıtı sağlar. Kesitsel araştırma bir anı, boylamsal araştırma zaman içindeki değişimi inceler.
- Ünite 4Veri türleri ve kaynak taramasıBirincil veri araştırmacı tarafından doğrudan toplanır, ikincil veri başkaları tarafından önceden toplanmıştır. Kaynak taraması araştırma sorusunu belirlemeye ve kavramsal çerçeveyi oluşturmaya yardım eder. Güvenilir, güncel ve hakemli kaynaklar tercih edilmelidir.
- Ünite 5Kalitatif (nitel) araştırmaNitel araştırma sayısal olmayan verilerle olguları derinlemesine anlamaya çalışır. Görüşme, odak grup, gözlem ve doküman analizi başlıca yöntemlerdir. Örneklem küçüktür, amaç genelleme değil derinlemesine anlayıştır.
- Ünite 6Kantitatif (nicel) araştırmaNicel araştırma sayısal verilerle değişkenler arasındaki ilişkileri ölçer ve istatistiksel testlerle sınar. Anket ve deney yaygın yöntemlerdir. Büyük örneklemlerle sonuçların kitleye genellenmesi hedeflenir.
- Ünite 7Örnekleme süreci ve yöntemleriÖrnekleme, kitleden temsil edici bir alt küme seçmektir. Olasılıklı yöntemlerde her birimin seçilme şansı bilinir: basit tesadüfi, sistematik, tabakalı ve küme örneklemesi. Olasılıksız yöntemler kolayda, yargısal ve kota örneklemesidir.
- Ünite 8Ölçekleme ve ölçek türleriÖlçekleme, özelliklere sayısal değerler atamaktır. Dört temel ölçek vardır: nominal, sıralı, aralıklı ve oranlı. Tutum ölçeklerinde Likert, anlam ayrımı ve Guttman ölçekleri kullanılır.
- Ünite 9Anket formu tasarımıAnket formu araştırma amaçlarına uygun, anlaşılır sorulardan oluşmalıdır. Açık uçlu sorular serbest cevap, kapalı uçlu sorular önceden belirlenmiş seçenekler sunar. Sorular sade, tek konulu ve yönlendirmeden uzak olmalıdır; ön test (pilot) uygulaması önerilir.
- Ünite 10Bilimsel araştırmalarda hata ve güvenirlikGüvenirlik, ölçümün tutarlı ve tekrarlanabilir olmasıdır. Rastlantısal hatalar güvenirliği, sistematik hatalar doğruluğu etkiler. Test-tekrar test, eşdeğer formlar, iki yarı ve iç tutarlılık (Cronbach alfa) yöntemleriyle sınanır.
- Ünite 11Bilimsel araştırmalarda geçerlikGeçerlik, ölçme aracının ölçmek istediğini ölçmesidir. Kapsam, ölçüt ve yapı geçerliği başlıca türlerdir. İç geçerlik neden-sonuç ilişkisinin güvenilirliğini, dış geçerlik sonuçların genellenebilirliğini ifade eder.
- Ünite 12Veri hazırlama ve veri analiziVeri analizinden önce veriler kodlanır, temizlenir ve eksik veriler ele alınır. Betimsel istatistikler ortalama, standart sapma ve frekansı özetler. Çıkarımsal testlerle hipotezler sınanır; p değeri anlamlılık düzeyine göre yorumlanır.
- Ünite 13Bilimsel araştırma raporunun hazırlanmasıRapor giriş, kuramsal çerçeve, yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümlerinden oluşur. Kaynakça ve atıflar standart bir biçimde (örn. APA) yazılır. Dil açık, nesnel ve akıcı olmalıdır.
- Ünite 14Bilimsel araştırma etiğiEtik ilkeler araştırmanın katılımcılara ve topluma zarar vermemesini sağlar. Bilgilendirilmiş onam, gizlilik ve gönüllülük temel ilkelerdir. Bilimsel etik dışı davranışlar intihal, sahtecilik ve çarpıtmadır.
Üniversiten’in özgün özetidir; resmî ders kitabının veya derse ait materyalin yerine geçmez.