Kısa cevap · Soru 276
A priori önermeler hangi ilkeler ile ilgilidir?
Yayımlanmış cevap
Tek tek olgulardan ziyade genel geçerliliği olan ilkelerle ilgilidir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Soru arşivi yükleniyor…
Soru arşivi yükleniyor…
Sorular yükleniyor…
Sınav ve konu sorularıyla çalış. Cevabını kontrol et, zorlandığın soruları kaydet ve yeniden çöz.
572 sorunun metninde arama yapabilirsin.
Diğer 3 görselli soruları kendi sayfalarında çözebilirsin.
Kendi cevabını düşün, sonra yayımlanmış cevapla karşılaştır. Değerlendirmeyi sen yaparsın.
İlerleme yükleniyor…
Tek tek olgulardan ziyade genel geçerliliği olan ilkelerle ilgilidir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Çünkü Kant, gözlemsel bilgi ve mantık bilgisi dışında bir bilgi türünün olanaklı olup olmamasını sentetik a priori bilginin olanaklı olmasına bağlı olduğunu düşünmektedir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Descartes
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Platon’u izleyen Aristoteles, hem sonlu hem de ölümsüz yönleri olduğuna inandığı nous’u bizim anladığımız “akıl” kavramına yakın bir şekilde alır ve bu kavramı “algı”dan ayırır. Aristoteles’e göre, insanlarda bulunan nous’un ölümden sonra da varlığı sürdürebilen kısmı, anlama ve bilme işlevlerini olanaklı kılar ve bizi diğer canlılardan farklı bir konuma getirir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
“akılsal” ve/veya “evrensel” düzeyde işleyen bir ilkenin veya işleyişin var olması gerektiği yönünde bir inanç taşımışlardır. Başka bir deyişle, bilginin ve anlamanın düzeyini algının düzeyinden farklı bir yerde konumlandırmışlardır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Sentetik a priori
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Özsel ve şekillendirici
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
‘akılcı’ deyimi (ki bu bağlamda ‘rasyonel’ kelimesi de kullanılır) günlük dilde sıkça dile getirilir ve “mantıklı”, “zekâ belirtisi taşıyan”, “akla uygun yöntemler izleyen” gibi anlamlar gelir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Genel bir nitelik olarak “akılcı olmak” mantıklı düşünmenin bir unsuru veya sonucuyken, “usçu olmak” felsefe deneyimcilik olarak bilinen akımın tezlerinin felsefi olarak karşısında duran bir görüşü ifade eder.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
“Nous” (Nuus okunur) deyimi kullanılmıştır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
“İki nokta arasında çizilen doğrunun en kısa çizgi olduğu önermesi, sintetik bir önermedir. Çünkü benim “doğru” kavramım nicelikle ilgili hiçbir şey içermez, sadece bir niteliği içerir. “En kısa” kavramı tamamıyla ona eklenir ve “doğru çizgi” kavramının öğelerine ayrılmasından çıkarılamaz. O halde burada görünün yardımı gereklidir; ancak onun aracılığıyla sintez olanaklıdır...”
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
İnsan zihni kendisini zihinden bağımsız bir şekilde var olan şeylere uyarlamaya ve onları oldukları gibi anlamaya çalışmaz; tersine, insanın algıladığı ve anladığı şeyler zaten insan bilişselliğine ve sınırlarına uygun hale gelmiş nesnelerdir
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Kant bilginin malzemesinin algı verileri yoluyla geldiği görüşüne katılır. Ancak ona göre o ham maddeyi işleyecek olan bilişsel mekanizma, ham maddeden ayrı düşünülmesi gereken bir olgudur. Algısal verileri işleyen zihinsel mekanizma, bizim beş duyu aracılığıyla dışarıdan alabileceğimiz bir şey değildir. Bu mekanizma, tüm normal insanların doğumla birlikte getirdikleri bir yapı olmak zorundadır. Buradan hareketle zihnimiz doğuştan boş bir levha olamaz. Başka bir ifadeyle, zihnimiz organize edeceği ham maddeyi dışarıdan alabilir ancak organize eden zihinsel sistemin işleyiş ilkeleri deneyimsel yollardan öğrenilemez.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bizim bilişsel sınırlarımız tarafından şekillenmiş ve sınırlanmış olarak karşımıza çıkmak durumundadır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bunun nedeni nesnenin bizim sınırlarımıza uygun hale gelmesidir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Sentetik cümleler bizim dünyaya ilişkin bilgimizi genişletirler; analitik cümleler ise ya içeriksel olarak boşturlar ya da kavramlar arası ilişkileri ortaya koyarlar. Başla bir deyişle, deneyimsel olarak yeni bilgi taşımazlar.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Platon algılar aracılığıyla edinilen doksa’dan (yani kanıdan) ziyade akıl yoluyla ulaşılan episteme’ye (yani tümellerin veya özlerin bilgisine) değer vermiş ve belirtik bir şekilde, usçu olarak nitelendirilebilecek bir görüşü savunmuştur.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Modern Çağ’a
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Nous’un, evrenin başlangıcındaki kaosu düzenleyen ve evrenin düzen içinde bir başlangıç yapmasını sağlayan bir tür güç olduğunu düşünmüştü. Ancak Anaxagoras nous’u, ruhsal veya zihinsel olmaktan ziyade, algılanamayan maddesel bir güç veya ilke olarak tasarlamıştı. Ona göre, görülebilen nesnelerden daha “ince” bir yapıda olan nous, başlangıçtaki işlevine ek olarak, nesnelere girerek onların devinimini veya gelişimini düzenlemekteydi.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
A priori bilgi evrensel olarak doğrudur ancak tek tek deneyimler yoluyla kazanılmaz.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
A posteriori
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bilginin nasıl elde edildiği ile ilgilidir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Kant’a göre “nedensellik” tek tek deneyimler yoluyla edinilebilecek (başka bir deyişle, a posteriori) bir kavram değildir. “Neden”, sentetik a priori bir kavramdır. Yani, “mavi” gibi öğrenilmiş kavramlardan farklı olarak, sıradan deneyimin olanaklı olmasını sağlayan düzenleyici bir normdur. Başka bir deyişle, biz insanlar dünyayı nedensel bir düzende algılamak zorundayız. Algıladığımız dünya bize nedensel bir yapıda görünür, çünkü nedensellik insan aklının evrensel kategorilerinden biridir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Algı verilerinin karmaşık dünya bilgisine nasıl dönüştüğünü tatmin edici bir şekilde açıklayamayacak olmasıdır.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?
Bunun temel nedeni, usçu felsefecilere göre, deneyimcilerin kuram üretirken dikkatlerini çoğunlukla basit algısal verilere odaklamaları ve algısal verileri organize eden yapı ve süreçlere yeteri kadar ilgi göstermemeleridir.
Cevabın yayımlanmış cevapla uyuştu mu?